۰۹:۱۹ | ۱۴۰۴ / آبان / ۰۷
| |
گزارش

نگاهی بر جنگ تحمیلی ۱۲ روزه از دیدگاه حقوق بین‌الملل

بررسی‌ها نشان می‌دهد که اسرائیل هیچ مبنای حقوقی برای حمله به ایران به بهانه دفاع پیش‌دستانه نداشته، زیرا حقوق بین‌الملل حق دفاع مشروع را صرفاً در پاسخ به حمله‌ مسلحانه‌ واقعی مجاز می داند.

کد خبر: ۱۱۹۸۰
| |

به گزارش روایت فردا  بیش از دو ماه از پایان درگیری مسلحانه ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل که در ژوئن ۲۰۲۵ رخ داده و نشانه‌ای از تشدید قابل توجه تنش‌ها در خاورمیانه بود، گذشته است. این تقابل با مجموعه‌ای از حملات هوایی اسرائیل به اهدافی در خاک ایران آغاز شده و به‌سرعت به حملات موشکی متقابل و عملیات‌های نظامی دو طرف گسترش یافت.

 

این رویداد بحث گسترده‌ای را درباره مشروعیت اقدامات اسرائیل از منظر حقوق بین‌الملل، به‌ویژه در زمینه جواز استفاده از زور، برانگیخته است. در مرکز توجه مسائلی چون مشروعیت دفاع پیشگیرانه و دفاع بازدارنده، نقش بازیگران مسلح غیردولتی در منازعه و پیامدهای مشارکت طرف‌های ثالث قرار گرفت.

 

در این مقاله، جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل از منظر jus ad bellum شاخه‌ای از حقوق بین‌الملل عمومی که به مشروعیت توسل به زور می‌پردازد، مورد بررسی قرار می‌گیرد. هدف مقاله ارزیابی اقدامات هر دو طرف از منظر حقوق بین‌الملل و روشن ساختن میزان پذیرش‌پذیری "دفاع پیشگیرانه" و "دفاع پیش‌دستانه" و همچنین تعیین جایگاه حقوقی کشورهای ثالث در چارچوب این مناقشه است.

 

جواز دفاع بازدارنده: آیا اسرائیل حق داشت به ایران حمله کند؟

 

اسرائیل برای توجیه اقدامات خود، ادعا کرد که ایران تقریباً به مرحله نهایی تولید سلاح هسته‌ای رسیده و طبق گفته مقامات اسرائیلی، آماده استفاده از آن علیه اسرائیل بوده است. هرچند اسرائیل اصولاً این ادعاها را ثابت نکرد، اما استدلال مطرح‌شده از سوی این کشور به‌طور جدی مسئله دفاع پیشگیرانه یا دفاع بازدارنده و حدود مشروعیت آن در حقوق بین‌الملل را مطرح می‌سازد.

 

با وجود آنکه در رسانه‌های جهانی غالباً تیترهایی درباره «دفاع پیشگیرانه» یا «دفاع بازدارنده» دیده می‌شود، این مفهوم با وضعیت کنونی حقوق بین‌الملل در حوزه حفظ صلح و امنیت بین‌المللی سازگار نیست.

 

مبنای شکل‌گیری نهاد دفاع بازدارنده، به‌اصطلاح آزمون کارولین (Caroline test) است که در حقوق بین‌الملل عرفی مطرح گردیده است. این آزمون به امکان اجرای حمله پیشگیرانه در شرایطی می‌پردازد که یک دولت با تهدیدی فوری، ناگهانی و بسیار جدی مواجه شود؛ تهدیدی که در آن هیچ راه‌حل دیگری وجود ندارد و فرصتی برای تأمل و تصمیم‌گیری باقی نمی‌ماند.

 

با این حال، امروزه این نهاد از منظر حقوقی غیرمشروع تلقی می‌شود، زیرا از نیمه دوم قرن بیستم سند اصلی در حوزه امنیت بین‌المللی، منشور ملل متحد به شمار می‌رود. ماده ۵۱ منشور ملل متحد به‌صراحت بیان می‌کند که: «این منشور به هیچ وجه به حق ذاتی دفاع فردی یا جمعی در صورتی که حمله مسلحانه‌ای علیه یکی از اعضای سازمان رخ دهد، لطمه‌ای وارد نمی‌سازد، تا زمانی که شورای امنیت اقدام‌های لازم برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به عمل آورد.»

 

فرمول‌بندی عبارت «اگر حمله مسلحانه‌ای رخ دهد» (if an armed attack occurs) کاملاً صریح و روشن است. در اینجا باید به اصل مشهور لاتینی expressio unius est exclusio alterius استناد کرد که بیان می‌دارد: هر آنچه در یک قاعده ذکر نشده باشد، به‌طور کلی مستثنی تلقی می‌شود. بر این اساس، هرگونه دفاع پیشگیرانه یا دفاع بازدارنده الزاماً در تعارض با شرایط تحقق حق دفاع مشروع قرار می‌گیرد یعنی شرط اساسی وقوع حمله مسلحانه.

 

اساسی بودن قواعد منشور ملل متحد حتی در خود این سند نیز تأکید شده است؛ به‌طوری که ماده ۱۰۳ منشور تصریح می‌کند: در صورتی که تعهدات اعضای سازمان طبق منشور با تعهدات آن‌ها در چارچوب هر توافق بین‌المللی دیگر در تضاد قرار گیرد، تعهدات ناشی از منشور ملل متحد برتری خواهد داشت.

 

با توجه به اینکه ۱۹۳ کشور عضو منشور سازمان ملل متحد هستند، می‌توان گفت که اکثریت مطلق جامعه جهانی بر اولویت قواعد منشور ملل متحد نسبت به سایر تعهدات معاهده‌ای توافق کرده‌اند.

 

از این‌رو، منشور ملل متحد که بخش بزرگی از آن به تنظیم صلح و امنیت بین‌المللی اختصاص دارد در حال حاضر اصلی‌ترین منبع حقوق بین‌الملل در این حوزه‌ها محسوب می‌شود.

 

با این حال، در مورد ما باید در نظر گرفت که آزمون کارولین پیش‌تر ذکرشده بخشی از حقوق بین‌الملل عرفی است و نه یک قاعده معاهده‌ای. این بدان معناست که عملاً تحت شمول ماده ۱۰۳ منشور ملل متحد که برتری قواعد منشور را تضمین می‌کند قرار نمی‌گیرد.

 

در عین حال، مقررات ماده ۵۱ منشور ملل متحد در هر صورت نسبت به آزمون کارولین اولویت خواهند داشت، زیرا آن‌ها قواعد خاص به شمار می‌روند. این امر با قاعده کلاسیک lex specialis derogat generali

 

«قاعده خاص بر قاعده عام مقدم است» توضیح داده می‌شود؛ اصلی که به‌عنوان یکی از اصول کلی حقوق شناخته می‌شود و بر اساس بند ۱ (c) ماده ۳۸ اساسنامه دیوان بین‌المللی دادگستری نیز منبع حقوق بین‌الملل محسوب می‌گردد.

 

اصل lex specialis به‌عنوان یک عنصر مهم در تفسیر، برای نمونه توسط دیوان بین‌المللی دادگستری در نظر مشورتی مربوط به مشروعیت تهدید یا استفاده از سلاح‌های هسته‌ای به‌کار گرفته شد، تا مشخص شود در صورت وجود تعارض میان مقررات مختلف، کدام قاعده باید در اولویت اجرا قرار گیرد.

 

چنان‌که کمیسیون حقوق بین‌الملل در گزارش خود با عنوان Fragmentation of International Law: Difficulties Arising from the Diversification and Expansion of International Lawاشاره می‌کند، «یک قاعده می‌تواند بسته به موضوع تنظیم (فهرست اوضاع و احوال واقعی) یا بسته به تعداد تابعانی که رفتارشان را تنظیم می‌کند، عام یا خاص تلقی شود. »

 

بر این اساس، در مورد ما، در مقایسه با آزمون کارولین و قواعد عرفی مرتبط با حق دفاع مشروع، ماده ۵۱ منشور ملل متحد حکم lex specialis را خواهد داشت. نخست به این دلیل که این ماده در چارچوب روابط معاهده‌ای میان دولت‌های عضو سازمان ملل متحد عمل می‌کند؛ کشورهایی که هرچند تعدادشان بسیار زیاد است، اما همچنان کمتر از تعداد بالقوه دولت‌هایی است که قواعد عرفی دفاع مشروع و آزمون کارولین نسبت به آن‌ها موضوعیت می‌یابد.

 

ثانیاً، ماده ۵۱ منشور ملل متحد حق دفاع مشروع را در چارچوب نظام امنیت جمعی سازمان ملل متحد تنظیم می‌کند، که این امر دامنه کاربرد آن را نسبت به قاعده عرفی آزمون کارولین مشخص‌تر و تخصصی‌تر می‌سازد، زیرا آزمون کارولین خارج از نظام معاهده‌ای عمل می‌کند.

 

علاوه بر این، ماده ۵۱ منشور همان عناصر کلیدی آزمون عرفی کارولین را در بر می‌گیرد، از جمله شرط زمانی برای توسل به زور یعنی صرفاً در پاسخ به یک حمله مسلحانه. اما برخلاف قاعده عرفی، این ماده مرزهای اعمال این حق را نیز تعیین می‌کند: حق دفاع مشروع تنها تا زمانی باقی است که شورای امنیت اقدام‌های لازم برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را اتخاذ نماید.

 

علاوه بر آن، ماده ۵۱ منشور ملل متحد یک الزام شکلی نیز مقرر می‌کند یعنی اطلاع‌رسانی به شورای امنیت که به جامعیت و پیچیدگی مقررات آن می‌افزاید. این ویژگی‌ها انسجام درونی و سطح بالای جزئی‌نگری هنجاری ماده را برجسته می‌سازد؛ امری که از خصیصه‌های بارز یک قاعده خاص (lex specialis) است.

 

بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که ماده ۵۱ منشور ملل متحد هم lex specialis و هم lex posterior در مقایسه با قواعد عرفی آزمون کارولین است. بر این اساس، مقررات منشور ملل متحد نسبت به قواعد عرفی آزمون کارولین که دفاع پیش از وقوع حمله مسلحانه را مجاز می‌دانستند، برتری دارد.

 

در نتیجه، می‌توان با اطمینان اعلام کرد که در شرایط کنونی، دفاع بازدارنده و دفاع پیشگیرانه از منظر حقوق بین‌الملل غیرقانونی محسوب می‌شود.

 

از نظر تئوریک، دفاع بازدارنده می‌تواند در روابط حقوقی خارج از چارچوب سازمان ملل متحد مشروع تلقی شود، زیرا آزمون کارولین همچنان به‌عنوان یک قاعده عرفی حقوق بین‌الملل وجود دارد. با این حال، چنین وضعیتی عملاً غیرقابل تصور است، چراکه اکثریت مطلق کشورهای جهان عضو سازمان ملل هستند.

 

مورد دیگری که به‌طور بالقوه می‌تواند منجر به توسل به زور در قالب دفاع پیشگیرانه شود، وجود قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد است. بر اساس ماده ۴۲ منشور ملل متحد، شورای امنیت می‌تواند اقداماتی هوایی، دریایی یا زمینی را که برای حفظ یا اعاده صلح و امنیت بین‌المللی ضروری بداند، اتخاذ کند.

 

با این وجود، این یک مبنای مستقل برای توسل به زور به شمار می‌رود که در کنار حق دفاع مشروع وجود دارد و در این مورد خاص قابل استناد نخواهد بود.

 

یعنی اگرچه دفاع بازدارنده به‌طور بالقوه می‌تواند در دو وضعیت بسیار بعیدِ پیش‌تر ذکرشده وجود داشته باشد، اما در شرایط عادی غیرقانونی است.

 

در خصوص وضعیت مورد بحث ما، این بدان معناست که اسرائیل هیچ مبنای حقوقی برای حملات خود به ایران نداشت. این اقدامات مصداق تجاوز غیرقانونی است که تحت عنوان ظاهریِ دفاع مشروع ارائه می‌شود، که در این مورد به هیچ وجه قابل پذیرش نیست، زیرا از سوی ایران هیچ حمله مسلحانه‌ای صورت نگرفته بود.

 

حماس، حوثی‌ها و حزب‌الله: آیا حمایت از بازیگران غیردولتی مبنایی برای حمله به یک دولت است؟

 

یکی دیگر از ادعاهای نسبتاً رایج این است که اسرائیل حق دارد به ایران حمله کند، زیرا ایران از بازیگران غیردولتی که علیه اسرائیل فعالیت نظامی دارند، حمایت می‌کند. ایران در واقع به‌طور مستمر از بازیگران غیردولتی که با اسرائیل مقابله می‌کنند از جمله حماس، حزب‌الله و جنبش حوثی‌ها در یمن حمایت می‌کند. اما آیا چنین حمایتی می‌تواند مبنایی برای توسل به زور باشد؟

 

نخست باید توجه داشت که حق دفاع مشروع علیه خود بازیگران غیردولتی به‌طور مستقیم در حقوق بین‌الملل وجود ندارد. اگر به ماده ۱ پیوست به قطعنامه شماره ۳۳۱۴ (XXIX) مجمع عمومی سازمان ملل متحد مراجعه کنیم، آمده است که: «تهاجم عبارت است از توسل یک دولت به زور علیه حاکمیت، تمامیت سرزمینی یا استقلال سیاسی دولت دیگر، یا به هر شیوه‌ای که با منشور ملل متحد مغایرت داشته باشد.»
بنابراین، در این سند، تهاجم اساساً به‌عنوان اقدام یک بازیگر دولتی تعریف شده است.

 

در این زمینه، دیوان بین‌المللی دادگستری تصریح می‌کند که دفاع مشروع علیه بازیگران غیردولتی در حقوق بین‌الملل تنها زمانی امکان‌پذیر است که حملات مسلحانه این بازیگران به دولت مشخصی نسبت داده شود؛ یعنی معمولاً نیاز به «کنترل مؤثر» دولت میزبان بر آن گروه وجود دارد. چنین موضعی، به‌ویژه، توسط دیوان بین‌المللی دادگستری در پرونده‌های «کنگو دموکراتیک علیه اوگاندا» و «نیکاراگوئه علیه ایالات متحده» اعلام شده است.

 

این امر به‌طور منطقی از این واقعیت ناشی می‌شود که دولت‌ها اصلی‌ترین بازیگران حقوق بین‌الملل هستند و همچنین هر گروه غیردولتی عملاً در قلمرو یک کشور قرار دارد. بنابراین، هر اقدام نظامی علیه آن گروه می‌تواند همزمان تهاجم علیه دولت میزبان تلقی شود، زیرا تمامیت سرزمینی و حاکمیت آن کشور نقض می‌شود.

 

بنابراین، استفاده اسرائیل از زور علیه بازیگران غیردولتی مانند حماس، حزب‌الله و حوثی‌های یمن غیرقانونی است، زیرا اسرائیل نتوانسته است وجود ارتباط (attribution) میان این سازمان‌ها و دولت‌های میزبانشان (فلسطین، لبنان و یمن به ترتیب) را اثبات کند.

 

علاوه بر این، اسرائیل عملیات نظامی خود را در سرزمین‌های اشغالی فلسطین و لبنان انجام می‌دهد. این بدان معناست که اسرائیل ipso facto آنجا حق دفاع مشروع ندارد، زیرا حقوق عرفی بین‌الملل تصریح می‌کند که حقوق حاکمیت یک دولت شامل سرزمین‌های اشغال‌شده غیرقانونی نمی‌شود.

 

این موضوع، از جمله، ناشی از اصل قلمروگرایی (territoriality) است که مقرر می‌دارد یک دولت حق انحصاری حاکمیت و تنظیم امور را در قلمرو خود دارد و نمی‌تواند حقوق حاکمیتی خود را بدون رضایت دولت دیگر به سرزمین‌های آن‌ها تعمیم دهد.

 

در این زمینه می‌توان به نظر مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری مورخ ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۴ نیز اشاره کرد، که در آن آمده است: «دولت اشغالگر موظف است قلمرو را به نفع جمعیت محلی اداره کند. با این حال، اشغال یک وضعیت موقت ناشی از ضرورت نظامی است و نمی‌تواند حق حاکمیت را به دولت اشغالگر منتقل کند.»

 

بنابراین، این دیدگاه دیوان بار دیگر تأکید می‌کند که کنترل مؤثر بر یک قلمرو به‌تنهایی به معنای به دست آوردن حاکمیت بر آن نیست. تنها کاری که یک دولت متجاوز در سرزمین‌های اشغالی می‌تواند انجام دهد، حفظ نظم پایه‌ای در محدوده‌های مجاز حقوق بین‌الملل است.

 

هرگونه حقوق، اختیارات یا توانمندی‌های حاکمیتی که به یک دولت تعلق دارد، در سرزمین‌های اشغال‌شده غیرقانونی اعمال نمی‌شود. این امر در سطح حقوق بین‌الملل عرفی، به‌ویژه در قالب اصل قلمروگرایی (territoriality)، تصریح شده است.

 

بنابراین، اسرائیل نمی‌تواند در هیچیک از موقعیت‌های پیش‌آمده در سرزمین‌های اشغال‌شده غیرقانونی فلسطین و لبنان، به حق دفاع مشروع استناد کند. حقوق حاکمیتی اسرائیل در این مناطق به دلیل غیرقانونی بودن حضور آن، وجود ندارد.

 

نکته مهم دیگر این است که خود حمایت از بازیگران غیردولتی مبنایی برای ایجاد حق دفاع مشروع علیه یک دولت محسوب نمی‌شود. حتی اگر فرض کنیم اسرائیل ارتباط (attribution) میان اقدامات این بازیگران و دولت‌های میزبان آن‌ها را اثبات کرده و حق دفاع مشروع داشته باشد، این حمایت تنها می‌تواند مبنای مسئولیت بین‌المللی ایران طبق ماده ۱۶ منشور و ARSIWA — قواعد مسئولیت دولتی باشد و نه مبنایی برای توسل به زور علیه آن.

 

آخرین حالت توسل به زور تنها در صورتی مشروع بوده که بین حملات بازیگران غیردولتی و ایران ارتباط (attribution) وجود داشته باشد، معمولاً به شکل کنترل مؤثر ایران بر اقدامات آن‌ها. در این صورت، این اقدامات همزمان به‌عنوان اقدامات ایران تلقی می‌شد و حق دفاع مشروع علیه آن نیز قابل اعمال بود.

 

با این حال، اسرائیل نه تنها ارتباط بین این اقدامات و ایران را اثبات نکرده، بلکه همان‌طور که پیش‌تر ذکر شد، عملیات خود را علیه این بازیگران غیردولتی در سرزمین‌های اشغال‌شده غیرقانونی انجام می‌دهد. بنابراین، حتی در فرض وجود attribution، هیچ حقی برای دفاع مشروع در این مناطق برای اسرائیل ایجاد نمی‌شود، زیرا تمام اقدامات اسرائیل در این سرزمین‌ها از ابتدا (ab initio) غیرقانونی است.

 

پاسخ ایران و نقش طرف‌های ثالث در منازعه

 

از آنجا که اقدامات اسرائیل اعمال عمدی تجاوز علیه اهداف حیاتی، مقامات و زیرساخت‌های ایران بوده و در قالب یک حمله گسترده انجام شده است، این اقدامات بدون شک به آستانه «حمله مسلحانه» رسیده‌اند.

 

همان‌طور که دیوان بین‌المللی دادگستری در پرونده «نیکاراگوئه علیه ایالات متحده» تأکید کرده است، حمله مسلحانه به معنای جدی‌ترین شکل استفاده از زور است. بر این اساس، ایران پاسخ نظامی خود را به‌عنوان اعمال مشروع حق ذاتی دفاع مشروع در چارچوب حقوق بین‌الملل و به ویژه ماده ۵۱ منشور ملل متحد تبیین کرده است.

 

حقوق عرفی بین‌الملل دو معیار کلیدی برای مشروعیت اعمال حق دفاع مشروع تعیین می‌کند: ضرورت (necessity) و تناسب (proportionality).

 

ضرورت به این معناست که توسل به زور تنها راه موجود برای پاسخ به حمله مسلحانه باشد؛ به عبارت دیگر، هیچ جایگزین واقعی دیگری برای دفع یا جلوگیری از حملات بعدی وجود نداشته باشد.

 

تناسب به این معنی است که میزان، ماهیت و شدت اقدامات دفاعی نباید از حد معقول و لازم برای دفع حمله فراتر رود. این معیار تضمین می‌کند که استفاده از زور تنها تا رسیدن به هدف مشروع دفاعی محدود باشد.

 

در پرونده «ایران علیه ایالات متحده»، دیوان بین‌المللی دادگستری بار دیگر تأکید کرد که هر اقدام دفاعی باید با هر دو شرط ضرورت و تناسب سازگار باشد. دیوان تصریح کرد که حتی در صورت وقوع حمله مسلحانه، پاسخی که با این الزامات مطابقت نداشته باشد، نمی‌تواند مشروع تلقی شود، نه بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد و نه بر اساس حقوق عرفی بین‌الملل.

 

با توجه به شرایط موجود، پاسخ ایران کاملاً با الزامات حقوقی ضرورت و تناسب مطابقت داشت. ایران تنها پس از آنکه هدف یک حمله مسلحانه گسترده قرار گرفت، از زور استفاده کرد و اقدامات خود را پس از پایان حملات متوقف نمود، که ماهیت دفاعی اقدام‌های آن را به وضوح نشان می‌دهد.

 

همزمان، حملات ایران تناسب لازم را رعایت می‌کرد؛ هیچ اقدام افراطی صورت نگرفت و هیچ گونه تشدید تنش فراتر از آنچه برای بازداشتن تجاوز بیشتر ضروری بود اتفاق نیفتاد. شدت نیروهای به‌کار گرفته شده از سطح نیروهای نظامی اسرائیل فراتر نرفت.

 

بنابراین، می‌توان با اطمینان گفت که ایران در چارچوب قواعد jus ad bellum عمل کرده است و با استفاده از حق پاسخ به حمله مسلحانه و رعایت معیارهای ضرورت و تناسب، ایران حق خود را برای دفاع مشروع بر اساس حقوق بین‌الملل اعمال کرده است.

 

توجیه حقوقی مشابهی برای حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا در قطر و عراق نیز صادق است. در پاسخ به حملات غیرقانونی آمریکا علیه تأسیسات هسته‌ای ایران که بر اساس حقوق بین‌الملل هیچ مبنای قانونی نداشتند، ایران این امکان را یافته تا حق دفاع مشروع خود را اعمال کند.

 

همزمان، نقض موقت حریم هوایی و تمامیت ارضی قطر و عراق توسط ایران در این زمینه عملی غیرقانونی تلقی نمی‌شود. بر اساس ماده ۲۱ ARSIWA، دفاع مشروع به‌عنوان یک وضعیت موجه‌کننده غیرقانونی بودن اقدام شناخته می‌شود.

 

از آنجا که اقدامات ایران بخشی از اجرای مشروع حق ذاتی دفاع مشروع در پاسخ به حمله مسلحانه بوده است، عبور تصادفی از حریم هوایی کشورهای ثالث موجب مسئولیت بین‌المللی نمی‌شود.

 

این تفسیر با ماده ۲۱ ARSIWA تأیید می‌شود که مقرر می‌دارد: «اقدام یک دولت غیرقانونی تلقی نمی‌شود اگر این اقدام یک اقدام مشروع دفاعی مطابق با منشور سازمان ملل باشد». در این ماده ذکر نشده است که استثنا تنها شامل اقدامات علیه دولت متجاوز باشد و هیچ محدودیت صریحی درباره تأثیر جانبی بر کشورهای ثالث وجود ندارد.

 

تفسیر حقوقی مشابهی را می‌توان درباره عملیات نظامی گسترده هر دو طرف، اسرائیل و ایران به‌کار برد، به‌ویژه با توجه به اینکه این کشورها مرز مشترک ندارند و حملات خود را از طریق حریم هوایی یا قلمرو کشورهای ثالث مانند اردن، عراق و فلسطین انجام داده‌اند.

 

با توجه به اینکه اقدامات اسرائیل پیش‌تر به‌عنوان اعمال غیرقانونی تجاوز شناخته شده و همزمان تمامیت ارضی کشورهای ثالث را نقض کرده است، اقدامات ایران از نظر حقوقی موجه است، زیرا در چارچوب حق دفاع مشروع در پاسخ به حمله مسلحانه انجام شده‌اند. عبور تصادفی از حریم هوایی یا قلمرو کشورهای ثالث مسئولیت بین‌المللی ایجاد نمی‌کند، که این موضوع مستقیماً از ماده ۲۱ ARSIWA استنتاج می‌شود.

 

سوابق گذشته در حقوق بین‌الملل

 

این موضوع در روابط بین‌الملل جدید نیست. در طول تاریخ، موارد متعددی رخ داده که در آن دولت‌ها سعی کرده‌اند استفاده غیرقانونی از زور را با استدلال‌های مبهم، اغراق‌آمیز یا کاملاً بی‌اساس توجیه کنند. چنین استدلال‌هایی اغلب برای پنهان کردن نیات تجاوزکارانه یا جلب حمایت سیاسی داخلی و بین‌المللی به کار می‌روند.

 

به‌عنوان نمونه، در سال ۲۰۰۳، ایالات متحده و متحدانش به عراق حمله کردند و اعمال خود را با وجود سلاح‌های کشتار جمعی توجیه نمودند. این ادعا بهانه‌ای برای یک عملیات نظامی گسترده بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل شد. در نهایت، تهدید ناشی از این سلاح‌ها هرگز تأیید نشد و تهاجم از نظر حقوق بین‌الملل فاقد مبنای قانونی شناخته شد. این مورد نمونه‌ای بارز است از اینکه چگونه نگرانی‌های امنیتی می‌توانند برای مشروعیت‌بخشی به استفاده غیرقانونی از زور مورد بهره‌برداری قرار گیرند.

 

به‌طور مشابه، در تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، مسکو اقدامات خود را با ادعای «دفاع پیش‌دستانه» و ضرورت حفاظت از جمعیت روس‌زبان توجیه کرد. با این حال، این استدلال‌ها با الزامات روشن حقوق بین‌الملل مطابقت نداشتند؛ زیرا حق دفاع مشروع تنها در صورت وقوع حمله مسلحانه واقعی قابل اعمال است. در واقع، روسیه تنها سعی داشت از مفهوم دفاع پیش‌دستانه برای مشروعیت‌بخشی به تجاوز و اجتناب از محکومیت بین‌المللی بهره ببرد.

 

این نمونه‌ها با اقدامات اسرائیل علیه ایران شباهت دارند، جایی که استفاده غیرقانونی از زور تحت عنوان اقدامات پیش‌دستانه یا ملاحظات امنیتی صورت گرفته است. در همه این موارد، دولت‌های متجاوز تلاش می‌کنند اقدامات خود را مشروع جلوه دهند در حالی که در واقع اعمالی غیرقانونی و تجاوزکارانه انجام می‌دهند. این گونه رویه‌ها به‌شدت نظم حقوق بین‌الملل را تضعیف می‌کنند.

 

بسیار نگران‌کننده است که برخی دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی از محکومیت مستقیم اقدامات غیرقانونی اسرائیل خودداری می‌کنند. چنین رفتاری نه‌تنها سامانه امنیت بین‌المللی را تضعیف می‌کند، بلکه سابقه‌ای خطرناک برای جنگ‌های تجاوزکارانه آینده ایجاد می‌کند. وقتی متجاوزان واکنش مناسبی از سوی جامعه بین‌المللی دریافت نمی‌کنند، این امر آنها را به تکرار نقض قوانین و مقررات بدون ترس از مسئولیت‌پذیری تشویق می‌کند.

 

با توجه به اینکه اقدامات اسرائیل نقض قاعده آمره jus cogens است که تجاوز را ممنوع می‌کند، سایر دولت‌ها وظایف حقوقی روشنی برای واکنش به این نقض‌ها دارند. مطابق ماده ۴۱ ARSIWA، همه دولت‌ها باید با هدف پایان دادن به چنین موارد نقض فاحش حقوق بین‌الملل از طریق ابزارهای قانونی همکاری کنند.

 

علاوه بر این، به صراحت ممنوع است که هر دولتی، وضعیت ایجادشده در نتیجه این نقض‌ها را به‌عنوان قانونی به رسمیت بشناسد یا هرگونه کمک یا حمایت برای حفظ آن ارائه کند.

 

بنابراین، دولت‌هایی که اقدامات اسرائیل را غیرقانونی نمی‌دانند یا سعی در توجیه آن دارند، خود نقض قواعد عرفی حقوق بین‌الملل مرتکب می‌شوند. نادیده گرفتن یا حمایت فعال از اقدامات غیرقانونی اسرائیل نه‌تنها حقوق بین‌الملل را نقض می‌کند بلکه خطر جدی برای نظم حقوقی بین‌المللی ایجاد می‌نماید.

 

تحلیل نشان می‌دهد که اسرائیل هیچ‌گونه مبنای حقوقی برای حمله به ایران نداشته است، زیرا حقوق بین‌الملل به‌ویژه ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد حق دفاع مشروع را صرفاً در پاسخ به حمله‌ی مسلحانه‌ی واقعی مجاز می‌داند. دکترین‌های «دفاع پیشگیرانه» و «دفاع پیش‌دستانه» که اسرائیل به آن‌ها استناد می‌کند، در چارچوب قواعد موجود حقوق بین‌الملل مشروعیت ندارند.

 

با وجود اینکه ایران واقعاً از برخی گروه‌های مسلح غیردولتی حمایت می‌کند، چنین حمایتی به‌تنهایی به اسرائیل حقی برای توسل به زور علیه ایران نمی‌دهد. حقوق بین‌الملل اثبات روشنِ ارتباط میان اقدامات این بازیگران و دولت را لازم می‌داند از طریق نشان دادن کنترل مؤثر یا وابستگی کامل گروه غیردولتی به دولت. اسرائیل هیچ‌گونه ادله‌ای معتبری در این زمینه ارائه نکرده است.

 

علاوه بر این، بخش قابل‌توجهی از عملیات اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی غیرقانونی انجام گرفته است؛ جایی که اسرائیل هیچ حق حاکمیتی ندارد و بنابراین مطابق اصول تثبیت‌شده‌ی حقوق بین‌الملل نمی‌تواند به حق دفاع مشروع استناد کند.

 

برخلاف اسرائیل، ایران حق قانونی دفاع مشروع داشت، زیرا حملات اسرائیل مصداق «حمله‌ی مسلحانه» بود. پاسخ نظامی ایران با معیارهای ضرورت و تناسب هم‌خوانی داشت: اقدامات محدود بودند، پس از پایان حملات متوقف شدند و فراتر از واکنش دفاعی نرفتند.

 

حمله‌ی اسرائیل به ایران با استناد به وجود «تهدیدات امنیتی» تکرار نمونه‌های خطرناک کاربرد غیرقانونی زور است؛ همچون تجاوز آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ یا تجاوز روسیه علیه اوکراین در سال ۲۰۲۲. استفاده از توجیهات مشکوک یا ساختگی، پایه‌های اساسی حقوق بین‌الملل را تضعیف می‌کند و سابقه‌ای خطرناک ایجاد می‌نماید.

 

آنچه حتی نگران‌کننده‌تر است این است که برخی دولت‌ها از محکوم کردن اقدامات غیرقانونی اسرائیل خودداری می‌کنند یا حتی می‌کوشند آن‌ها را توجیه کنند، چنین رفتاری تعهدات حقوقی بین‌المللی آن‌ها را نقض کرده و به تضعیف هرچه بیشتر نظم حقوقی جهانی دامن می‌زند.

 

هر مورد از تجاوز غیرقانونی باید فوراً از سوی تمامی جامعه بین‌المللی محکوم و متوقف شود فارغ از منافع سیاسی یا ترجیحات ژئوپولیتیکی. به‌کارگیری گزینشی حقوق بین‌الملل نه تنها سلطه آن را تضعیف می‌کند، بلکه صلح و ثبات بین‌المللی را نیز در معرض خطر قرار می‌دهد.

انتهای پیام/


ارسال نظرات

رونمایی از دکترین جدید دریایی مقاومت/ وقتی پهپادهای چند دلاری، ناوهای میلیاردی را زمین‌گیر می‌کنند پایان اردوغان آثار کمدی مدیری، رامبد، آقاخانی چرا در پلت‌فرم شکست خوردند؟ وابستگی صادرات غیرنفتی به مشتقات نفت و گاز حزب سوم برای انتخابات ۲۰۲۸ در راه است؟ نظام درمانی غزه در آستانه فروپاشی است آمادگی یمن برای تبادل اسرا با عربستان آمریکا مجوز صادرات تجهیزات هسته‌ای به چین را تعلیق کرد آرامش آسمان کشور با چشمان همیشه بیدار پدافند هوایی مقتدر جزئیات اجرایی شدن کنسرسیوم غنی‌سازی، سوژه جدید جدال تهران و واشنگتن رضا عطاران بدل «صددام» است،اشتباه نکنید! ؛ سه عامل پیش برنده انرژی‌های سبز هزینه ۲۰۰ میلیون دلاری بدون دستاورد ایران اقدام نژادپرستانه آمریکا را تقبیح کرد قطعنامه احتمالی شورای حکام علیه ایران، بخشی از پروژه فعال‌سازی مکانیسم ماشه  غربی‌ها قطعنامه‌ای علیه ایران در آژانس اتمی ارائه می‌کنند ممنوعیت سفر به آمریکا مجازات جمعی ملت ایران بر مبنای تبعیض نژادی است اقامه نماز عید قربان در مسجدالاقصی+عکس ارتش یمن: فرودگاه بن‌گوریون را با موشک هایپرسونیک هدف گرفتیم با عدد و رقم‌سازی نمی‌توانیم ثروت ملی ایجاد کنیم/تاکید بر راهبرد جایگزینی معدن به جای نفت هوش مصنوعی، صدای تازه شهروندان در جدال با گردشگری انبوه تقلب در فروش با برچسب ایرانی روی لوازم یدکی چینی حمله پهپادی روسیه به پایتخت اوکراین و وقوع آتش سوزی در مناطق مسکونی خلیل الحیه: آماده مذاکرات برای پایان دادن به جنگ هستیم «الهه حسین نژاد» به قتل رسیده است؛ «دعای عرفه» متنی تعلیمی و عارفانه سرمایه‌گذاری در صنایع بالادستی نفت و گاز جذابتر شد ماسک: ترامپ در آزار جنسی کودکان دست داشته است ایروانی: اتهامات آمریکا علیه ایران بی پایه و اساس است گروسی بر لزوم حمایت از مسیر دیپلماتیک در موضوع هسته‌ای ایران تاکید کرد حج تمرین هجرت به زندگی توحیدی است/دولت‌های اسلامی باید در برابر جنایات رژیم صهیونی بایستند دانش غنی سازی از ایران جدا نخواهد شد استقلال ملی و حرکت بدون توقف ایران در مسیر غنی‌سازی ایستادگی یمن، آمریکا را به زانو درآورد پاکستان: وتوی قطعنامه آتش‌بس غزه توسط آمریکا پیام‌ خطرناکی به جهان مخابره می‌کند حذف صفر از پول ملی مشروط به مهار تورم و کاهش انتظارات تورمی است ترامپ ورود اتباع ۱۲ کشور از جمله ایران را به آمریکا ممنوع کرد آمریکا پیش‌نویس قطعنامه پایان جنگ در غزه را وتو کرد شرمن: آمریکا دشمنی با ایران را آغاز کرد/ می‌دانستم ترامپ از برجام خارج می‌شود دیدار سه‌جانبه در قاهره از زاویه‌ای متفاوت چرا صنعت برق با وجود افزایش گاز هنوز زمین‌گیر است؟ خدمات ویژه صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان و روستاییان چیست؟ هیاهوی ترامپ با جنگنده‌های «اف ۴۷» بازتاب بیانات امروز رهبر انقلاب درباره مذاکرات در رسانه‌های خارجی رهبر انقلاب: استقلال ملی یعنی کشور منتظر چراغ سبز یا قرمز آمریکا نباشد اگر ایران پیشنهادمان را نپذیرد، با پیامدهایی مواجه می‌شود! ایران می‌تواند میزبانی کنسرسیوم هسته‌ای در خاک خود را بپذیرد تردید در درست بودن برگزاری ایام مسلمیه عراقچی: ما برای ادامه غنی‌سازی در ایران از کسی اجازه نمی‌گیریم/ پاسخ پیشنهادات آمریکا در روزهای آینده ارسال خواهد شد سخنرانی رهبر معظم انقلاب اسلامی در سالگرد رحلت حضرت امام خمینی (ره) «توسعه فیبر نوری» و «فناوری نسل پنجم»؛ دو طرح مهم در دستور کار وزارت ارتباطات آیا صنعت پهپادی اوکراین تغییردهنده معادلات جنگ با روسیه خواهد بود؟ ملادیچ، مشهور به «قصاب بوسنی» خواستار آزادی‌اش از زندان شد صدها نویسنده اسپانیایی خواهان پایان فوری جنگ علیه غزه شدند یمن: با موشک هایپرسونیک به تل‌آویو حمله کردیم مقدمه‌چینی آژانس برای استفاده از مکانیسم ماشه داوطلبان فریب منابع و سوالات فضای مجازی را نخورند کاهش مهاجرت پرستاران و پزشکان در شش‌ماهه دوم سال گذشته ایجاد مرکز دانش‌بنیان و مقابله با تحریم‌ها برای تامین نیازهای هوانوردی عکسی ماندگار از مراسم تشییع پیکر امام(ره) کار بی‌نظیر امام باقر(ع) افزایش قدرت تأثیرگذاری و توسعه تفکر شیعه است موشک‌های مادون قرمز یمنی، سلاح ساده اما خطرناک/ اشتباه استراتژیک پنتاگون: چرا سیستم‌های دفاعی یمن دست‌کم گرفته شد؟ تا الان اسرائیل اینقدر خودش را تنها حس نکرده بود+ فیلم آخرین جزئیات از آتش سوزی جنگل گلستان+فیلم روز بزرگ کره جنوبی برای خروج از باتلاق سیاسی پس از فاجعه حکومت نظامی آغاز عملیات انتقال زائران حج به مشاعر از ۱۴ خرداد/آمادگی سازمان حج برای میزبانی۸۶۷۰۰ زائر کشاورزی هوشمند، راه‌حل بحران آب و بهره‌وری پایین ترامپ زیاده خواهی‌های آمریکا را درباره توافق احتمالی با ایران تکرار کرد اسرائیل مرتکب جنایت‌های جنگی شده است جنایت تازه علیه گرسنگان غزه با بیش از ۲۰ شهید و ۲۰۰ زخمی امامی که با علم، جامعه را ساخت رشد بی‌سابقه مصرف و افت تولید برق‌آبی در کشور عراقچی: بعد از سال‌های طولانی، دیپلماسی ایران و مصر وارد مرحله‌ جدیدی شده است آژانس، بازیچه کشورهای غربی رد ادعای تکراری شورای همکاری خلیج فارس درباره جزایر سه‌گانه ایرانی ادامه سیاسی کاری آژانس انرژی اتمی علیه ایران رئیس عدلیه: مبارزه با مظاهر مختلف فساد، رانت‌خواری و ویژه‌خواری یکی از انتظاراتی است که از دستگاه قضایی وجود دارد موج دوم اخراج عناصر مزدور VOA کلیدخورد/تسویه حساب اساسی با یک شبکه رادیکال راه‌حل دودولتی فرانسه و سعودی بی‌ثمر است سخنگوی دولت: مدنی‌زاده نماینده نسلی است که ایران به آن نیاز دارد رسانه آمریکایی از «توقف» تحریم‌های جدید ترامپ علیه ایران خبر داد اوکراین چگونه بمب‌افکن‌های روسیه را منهدم کرد؟ توسعه اقامتگاه‌های بومگردی بدون توجه به زیر ساخت‌ها شدنی نیست اندیشه امام خمینی (ره) با تمام قدرت در صحنه حاضر است بیانیه سیاسی تروئیکای اروپایی علیه ایران به رسمیت شناختن فلسطین از سوی فرانسه؛ شناسایی سربازان غائب مشغول در واحدهای صنفی/ جریمه‌ واحدهای متخلف مطالبه‌ دیرینه خودرویی‌ها در انتظار اجماع ملی هر بخش از ایران تکه‌ای از وجودم است اجرای قانون تجارت آزاد و حل مشکلات بانکی بخش خصوصی ایران و ونزوئلا را پیگیری خواهیم کرد نگاهی به ماموریت البوسعیدی در تهران از تدوین قوانین بازدارنده تا استفاده از فناوری‌های نوین اسلامی: آژانس تحت فشار غرب گزارش جامع منتشر کرد/ غنی‌سازی خط قرمز ایران است دعوت الجولانی به پایان درگیری با رژیم صهیونیستی/ آیا سوریه وارد خط نرمال‌سازی می‌شود؟ ترامپ، ایلان ماسک را معتاد کرد؟! پشیمانی ترامپ از انتخاب گزینه ریاست ناسا آکسیوس: عمان تأسیس کنسرسیوم منطقه‌ای غنی‌سازی اورانیوم را پیشنهاد داد الجولانی: ما و اسرائیل دشمنان مشترک داریم جزئیات سفر عراقچی به مصر چرا غنی‌سازی خط قرمز ایران است؟ غریب‌آبادی: گزارش آژانس با هدف استفاده سیاسی بر برخی ادعا‌های بسته‌شده تمرکز دارد «ماهسون» برگزاری کنسرت در ایران را تکذیب کرد شرمن: دانش ایرانی‌ها را نمی‌شود بمباران کرد «دلار» زیر تیغ قمار ترامپ فرمانده چینی: واشنگتن، عامل آشوب و تفرقه در آسیا-اقیانوسیه است مقام ارشد انصارالله: رژیم صهیونیستی برای توقف حمله به غزه تنها زبان زور می فهمد ثبات راهبردی دنیا با تهدید مواجه شده است واکنش عضو بنیاد فرشچیان به وضعیت تابلوهای کاخ سعدآباد سرنوشت سهامداران استانی هنوز معلوم نیست عراقچی: ایران به هر تحرک نامناسب اروپا واکنش مقتضی نشان می‌دهد شهر «خزاعه» از روی نقشه محو شد طرح‌های پیشنهادی آمریکا، ناجی مردم غزه نیست هشدار تند و تیز سفیر روسیه در سازمان ملل به برلین ۵ متهم «مهندسی قحطی و گرسنگی» در غزه؛ فرمانده نیروهای مسلح یمن: هواپیماهای رژیم صهیونیستی را مایه تمسخر قرار می‌دهیم رایزنی برای لحاظ امتیاز «سختی‌کار» در حقوق و احکام جنگلبانان سرنوشت امپراتوری جستجوی گوگل در دست یک قاضی عراقچی: مردم ایران زیر بار توقف غنی‌سازی نمی‌روند/ در بحث هسته‌ای مبنای حرکت ما نفی سلطه است واکنش نماوا به مسدودی بعد از عرضه سریال «سووشون» مسمومیت امیرحسین مقصودلو/حال عمومی وی مساعد است انتقال آب بین حوضه‌ای یا مدیریت پایدار منابع حماس: از آمریکا خواسته ایم برای توقف جنگ در غزه تضمین‌های جدی و مکتوب ارائه دهد اطلاع‌رسانی دقیق و شفاف در خصوص وضعیت بانک آینده فقط از طریق بانک مرکزی انجام می‌شود چرا رویکرد مطالبه حداکثری آمریکا در مذاکره با ایران جواب نمی‌دهد؟ سریال سووشون به دلیل نداشتن مجوز توقیف شد/ شبکه نمایش خانگی نماوا بدلیل امتناع از انجام تعهدات قانونی مسدود شد رئیس قوه قضاییه: در ساختار قضایی فضا را باز می‌کنیم تا افراد خوش‌فکر، جوان و پرانرژی به روی کار بیایند یحیی سریع: با موفقیت فرودگاه بن گوریون را هدف قرار دادیم از توزیع کمک‌ها تا تامین تسلیحات تقبیح دروغ‌پراکنی نهاد اطلاعاتی اتریش/ دولت اتریش توضیح دهد کمین ترکیبی القسام در جنوب و عملیات گردان‌های القدس در شمال غزه علیه نظامیان صهیونیست قصه‌های تاریخی در سریال‌ها رونق گرفت بومگردان‌ها تمایلی برای تمدید مجوزهای خود ندارند یک خانواده ۴ نفره در سال ۱۴۰۴ چگونه امرار معاش می‌کند؟ ۴۲۰ مگاوات نیروگاه برق‌آبی متوسط آماده احداث است عارف: با تقویت همکاری‌های بین‌المللی چالش‌های آبی را به فرصت تبدیل کنیم نماینده ویژه ترامپ: نگرانی روسیه درباره گسترش ناتو مشروع است ۱۰ سالگی «اتحادیه اقتصادی اوراسیا»؛ زمان رهبری منطقه‌ای فرا رسیده‌است؟ دکترین مرد دیوانه چگونه کار دست آمریکا داد؟ / کارنامه سیاست خارجی ترامپ و مجموعه‌ای از شکست‌ها قتل‌عام ۱۰ آواره گرسنه در مرکز توزیع کمک‌ها در رفح عراقچی: عربستان جایگاه مهمی در سیاست همسایگی ایران دارد رویکرد همیشگی اروپا در قبال رژیم صهیونیستی ایلان ماسک رسما از دولت ترامپ جدا شد مقابله جدی با قاچاق سازمان‌یافته، ناترازی سوخت را ۵۰ درصد کاهش می‌دهد قاسمیان از عربستان بازگردانده شد سخنگوی السودانی راهبرد امنیت ملی عراق را تشریح کرد از ایجاد بانک مشترک بین ایران و عمان تا صدور کارت گردشگری عارف: توسعه روابط تهران-دوشنبه جزء اولویت‌های اول روابط سیاست خارجی ایران است سود ارتباطات حسنه ایران و عربستان برای جهان اسلام است شرمن: تغییر مداوم موضع «ترامپ» در روند مذاکرات با ایران فایده‌ای ندارد از شکست مجدد طرح «ویتکاف» تا «افشاگری گولان» پزشکیان: ایران از استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای دست نمی‌کشد کتاب «روح‌الله» بخش‌های کمتر دیده شده زندگی امام را بیان می‌کند تاثیر راهبردی مناسبات ایران، پاکستان، افغانستان و چین در تحولات آسیای جنوب‌غربی توصیه رهبر انقلاب به استانداران: با مردم گرم بگیرید/تأکید امام خامنه‌ای بر پرهیز استانداران از تجارت شخصی مبادلات اقتصادی ایران و عمان می‌تواند به ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار برسد دیدار وزیر کشور و استانداران با رهبر انقلاب محسنی اژه‌ای: قرارداد‌های حاکمیتی باید از متقن‌ترین و مستحکم‌ترین قرارداد‌ها باشد شناسنامه‌دار کردن سارقان در سراسر کشور تبعات مصرف سیگار در بارداری پاسخ قاطع عراقچی به انگلیس خوش‌بینی کورکورانه برخی به ترامپ! مشکلات کامیون‌داران کرمانشاه در مسیر حل فوری سلاح‌های هوشمند ایرانی که مسیر و هدف را خود انتخاب می‌کنند رفع ابهام درباره رجیستری تلفن همراه پشت پرده یک بیزنیس ساده در کن! تعلل سازمان ثبت اسناد و املاک در اجرای قانون؛ واکنش رژیم «الجولانی» به افشای مذاکرات مستقیم دمشق با تل‌آویو «تونل زیر تونل»؛ حیرت صهیونیست‌ها از هوش عملیاتی قسام فرستاده ترامپ: اظهارات مدودف در شان یک قدرت جهانی نیست! قالیباف: نهضت امام خمینی استقلال و عزت را به سرزمین کهن ایران برگرداند «لیلو و استیچ» با انفجار ۱۴۶ میلیون دلاری سینماها را تسخیر کرد بحث درباره آتش‌بس؛ بهانه‌ای برای آزادی اسرای اسرائیلی رسانه آمریکایی:هشدار ترامپ به نتانیاهو برای خودداری از اقدام احتمالی علیه مذاکرات با ایران «یزدان»؛ روایتی واقع‌گرایانه از معضلات شهر تهران یک مشکل قدیمی مربوط به کالاهای صادراتی در سفر رئیس قوه قضاییه به مازندران حل شد چرا رژیم صهیونیستی قادر به پیشرفت در جنگ غزه نیست؟ پدرام مدنی جاسوس رژیم صهیونیستی به دار مجازات آویخته شد برگ برنده ایران مقابل آمریکا رو می‌شود؟ عمان شریک قابل اعتماد ایران انتخاب اعضای هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی/ قالیباف رئیس باقی‌ماند نقش یک شبکه ضدانقلاب در تولید یک برنامه یوتیوبی مبتذل/ پشت پرده فعالیت‌های ضداخلاقی یک جزیره! آخرین نفس‌های حقوق بشر در غزه چوب حراج به سرخی صورت مردم ایران زمین پرچم فلسطین با اکثریت آرا در سازمان بهداشت جهانی برافراشته شد خاموشی‌ها فقط بخش کوچکی از ناترازی انرژی است انتشار کتابی با مقدمه عباس عراقچی در حوزه برندسازی گفتگوی «ترامپ» و «نتانیاهو» درباره ایران به تنش کشیده شد حمله موشکی مجدد یمن به اسرائیل چرا غربی‌ها مخالف ادامه جنگ در غزه هستند؟ سند چارچوب همکاری بلندمدت سیاسی بین ایران و عمان امضا می‌شود مدارس سنگی و ناایمن با عزم جدی دولت و همکاری جمعی برچیده می‌شود مرگ بیش از ۱۱۷۹ نفر در حوادث رانندگی نوروز امسال/ افزایش ۸ درصدی تلفات ورود به صنعت هوایی با حداقل سرمایه ۱۰۰ میلیون تومانی کره شمالی: گنبد طلایی آمریکا ابتکاری بسیار خطرناک و تهدیدآمیز است شهباز شریف: پاکستان متعهد به تحکیم همکاری‌های راهبردی با ایران است قالیباف رئیس مجلس دوازدهم باقی ماند رهبر انقلاب:لزوم اقدامات تاثیرگذار برای توقف جنایات در غزه توقف تجارت آمریکای لاتین با چین، «فاجعه» خواهد بود پزشکیان: از برقراری صلح بین پاکستان و هند استقبال می‌کنیم   فرصت های و چالش های پیش روی ایران و پاکستان
لزوم تحدید قواعد امنیتی اسرائیل، پاسخ معتبر و بازدارنده است نه صبر راهبردی! حضور رهبر انقلاب بر مزار شهید امیرعبداللهیان پزشکیان: موضع جمهوری اسلامی ایران در حمایت از آرمان آزادی قدس با تغییر دولت‌ها تغییر نمی‌کند ارائه آخرین گزارش وضعیت بخش آب و برق کشور به پزشکیان تشییع پیکر شهید اسماعیل هنیه ساعت ۸ صبح فردا از دانشگاه تهران برگزار می شود هدیه ویژه فرماندهان ارشد سپاه به پزشکیان پزشکیان : سیاست‌های کلی رهبر انقلاب چراغ راهنمای مسیر است پزشکیان: مشکل بازار را مشکل کشور می‌دانیم رهبر انقلاب بر پیکر شهید «اسماعیل هنیه» نماز اقامه کردند آیین تحلیف رئیس جمهور آغاز شد/ تکیه مقامات خارجی بر صندلی‌های بهارستان فرزند پزشکیان: برای من رزومه می‌فرستند؛ من کاره ای نیستم! متوسط سن کابینه پیشنهادی رئیس‎‌جمهور چقدر است؟ دعوت پوتین از پزشکیان برای اجلاس سران بریکس مهمانان مراسم تحلیف پزشکیان چه کسانی هستند؟ پیام مهم هیات چینی حاضر در تحلیف پزشکیان برای وی متن کامل یادداشت پزشکیان در روزنامه تهران تایمز با عنوان «پیام من به جهان جدید» اعلام نتایج بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی پزشکیان/ تمامی وزرا رای اعتماد گرفتند قالیباف: وظیفه داریم که در وقت و محل مناسب به ترور «هنیه» پاسخ دهیم پزشکیان: آنهایی که پای صندوق رای هم نیامدند، مردم ما هستند بررسی ابعاد ترور شهید هنیه در کمیسیون امنیت ملی مجلس تعیین تکلیف اصلاح‌طلبان برای پزشکیان! پزشکیان با خانواده شهید آل هاشم دیدار کرد جزئیات و نحوه ترور اسماعیل هنیه اعلام شد ترور«اسماعیل هنیه» از سوی فرزندان مقاومت بی‌پاسخ نمی‌ماند الحاق سامانه‌های موشکی و پهپادی به نیروی دریایی سپاه پاسداران +عکس رئیس جدید سازمان برنامه و بودجه با حضور پزشکیان معارفه شد واکنش امام خمینی به هشدار‌ها درباره‌ی اعضای سازمان مجاهدین خلق چه بود؟ دیدار رئیس جمهور و اعضای هیئت دولت چهاردهم با رهبر انقلاب اسلامی رویکرد دولت چهاردهم، اجرای قانون برنامه هفتم توسعه است اقامه نماز رهبر انقلاب اسلامی بر پیکر شهید اسماعیل هنیه تسلیت لاریجانی در پی شهادت اسماعیل هنیه فردا؛ پخش زنده مراسم تنفیذ چهاردهمین دوره ریاست جمهوری ساعت کاری ادارات استان تهران شنبه تا ساعت ۱۲ شد تشکر رهبر انقلاب از کاروان ورزشی ایران در المپیک ۲۰۲۴ پاریس نامه معرفی وزرای پیشنهادی دولت پزشکیان اعلام وصول شد + اسامی تجدید میثاق پزشکیان و اعضای هیئت دولت چهاردهم با آرمان‌های امام راحل بررسی صلاحیت و برنامه‌های وزرای پیشنهادی در دستور کار مجلس گزینه‌های خود را برای کابینه معرفی می‌کنیم/ موظف هستیم برای موفقیت پزشکیان تلاش کنیم دلیل سانحه بالگرد شهید آیت‌الله رئیسی و هیئت همراه مشخص شد کاهش ساعت کاری مراکز دولتی در ۱۵ استان وظیفۀ خود می‌دانیم که انتقام خون شهید هنیه را بگیریم نگاه چهره‌های عربی به ایده پزشکیان برای برداشتن مرز‌ها کسی حق ندارد در حق قانونی ایران برای تنبیه متجاوز تردید کند/ ترور شهید هنیه را قویا محکوم می‌کنیم پزشکیان زنگ آغاز سال جدید تحصیلی را به صدا درآورد پزشکیان: دولت وفاق ملی عنوانی صحیح و هدفمند برای دولت چهاردهم است/ قدردانی از کاروان المپیک کشور و تبریک سالروز بازگشت آزادگان رهبر انقلاب، مسعود پزشکیان را به ریاست جمهوری اسلامی ایران منصوب کردند جلسات معاون پارلمانی پزشکیان با وزرای پیشنهادی تعیین نقشه راه اربعین ۱۴۰۴ با برطرف کردن نقاط ضعف کلید خورد زمان اولین نشست خبری رئیس جمهور مشخص شد پاسخ ایران به جنایت صهیونیست‌ها در ترور شهید «اسماعیل هنیه» متفاوت خواهد بود انتصاب شهرام دبیری به عنوان معاون امور مجلس رئیس جمهور نخستین واکنش نتانیاهو به ترور سید حسن نصرالله «ظریف» معاون راهبردی رئیس‌جمهور شد تاکید پزشکیان بر اهمیت تقویت روابط ایران و آفریقای جنوبی با تنفیذ رای ملت رسما مکلف به انجام مسئولیت بزرگ شدم تحلیل عجیب مرعشی درباره انتخابات ۱۴۰۳ دیدار کاروان‌های اعزامی ایران به بازی‌های المپیک و پارالمپیک با رهبر انقلاب چپ‌های رادیکال: پزشکیان مدیون جبهه اصلاحات است! خبر مهم قالیباف درباره همسان‌سازی حقوق بازنشستگان محمد جواد ظریف با انتشار متنی گلایه‌آمیز از معاونت راهبردی دولت پزشکیان استعفا داد همه کمک کنیم که رئیس‌جمهور موفق به برآوردن خواست ملت شود/ وقتى پزشکیان مى‌گوید طرح نور، طرح سیاهى است، طبعاً جلوى آن خواهد ایستاد عارف: راهبرد اصلی سیاست خارجی دولت چهاردهم ارتقای همکاری‌ها با کشور‌های منطقه است پیگیری حادثه معدن طبس در اولویت رئیس‌جمهور است ماکرون برای پزشکیان شرط گذاشت جلسه هیات دولت با حضور پزشکیان برگزار شد تصویر یحیی سنوار برروی دیوارنگاره میدان فلسطین تهران جریان ضدایران ۲ سال بعد از ماجرای مهسا چه وضعیتی دارد؟ واردات بنزین سوپر آزاد شد. اولین سفر خارجی پزشکیان؛ از حضور در پایتخت اقتصادی عراق تا زیارت عتبات عالیات جهانیان بکوشند غده سرطانی صهیونیستی را از ریشه برکنند برگزاری "رزمایش بزرگ نصرالله" با حضور سرلشکر سلامی سردار قاآنی کجاست؟! ضیاء هاشمی معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس جمهور شد این وضعیت عفاف و حجاب با هیچ منطقی درست نیست. سفیر سابق ایران در باکو با از ابعاد مهم سفر  آتی رئیس جمهور به باکو گفت/ رابطه ایران با باکو دشمنان قسم خورده دارد! فهرست وزرای پیشنهادی پزشکیان به مجلس مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا؛ گامی منطقی برای عبور از لفاظی‌های تهدیدآمیز ترامپ رسانه‌های عبری: سید «حسن نصرالله» تاریخ‌ساز شد «نورالدین آهی» مشاور پزشکیان شد پزشکیان: دانشجویان امید فردای کشور هستند / تقوا یعنی حرکت بدون خطا آخرین اخبار دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در رُم/پایان دور دوم گفتگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا در رم ایتالیا نامه زینب سلیمانی به رهبر انقلاب درباره تحولات اخیر منطقه طرح‌های پیشنهادی آمریکا، ناجی مردم غزه نیست دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، شنبه، ششم اردیبهشت ۱۴۰۴ در مسقط، پایتخت عمان در پرونده کرسنت ، تمام افرادی که به عنوان متهم به قوه قضاییه معرفی شدند، محاکمه شدند. سیاست آمریکا در قبال ایران مانند گذشته خواهد بود/ عدم بکارگیری برخی افراد در دولت ترامپ به معنای علامت مثبتی برای ایران نیست ایران و چین خواهان استقرار صلح و امنیت جهانی هستند واکنش سخنگوی وزارت خارجه به وتوی آمریکا دیدار رئیس دفتر سیاسی حماس و دبیرکل جنبش جهاد اسلامی فلسطین با رهبر انقلاب انتشار۲۰ هزار خبر دروغ توسط درباره واحد سایبری منافقین در حادثه بندرعباس/ سوخت موشک شایعات را چه کسی تامین کرده است؟ مذاکرات غیرمستقیم عمان؛ آزمون دیپلماسی برای آمریکا +فیلم هیئت مذاکره‌کننده ایران عازم مسقط شد عراقچی: مواضع ما روشن است و روی آن ایستادگی کردیم هیچ کارشناس داخلی و خارجی، غنی سازی ۳.۶۷ را تهدید نمی داند فشار و تهدید تاثیرگذار نیست/ لزوم حرکت در مسیر قدرت یابی، حفظ و توسعه قدرت روایتی هولناک از همجنس‌بازی در میان منافقین مذاکره با آمریکا منجر به رفع تحریم ها نخواهد شد  آتش‌بس غزه بزرگترین شکست اسرائیل است دستورات رئیس قوه قضاییه برای بسیج دستگاه قضایی در راستای تسهیل و تسریع «سرمایه گذاری برای تولید» افزایش تنش فرقه رجوی با سلطنت‌طلب‌ها /شکست، سرنوشت محتوم دستاوردهای اطلاعاتی پس از ضربه به شبکه جاسوسی فرانسه/  پشت پرده بازداشت اتباع ایرانی در اروپا رهبر انقلاب: جمهوری اسلامی منتظر اجازه هیچ‌کس برای غنی‌سازی نیست افشاگری رسانه آلبانیایی از پول‌پاشی منافقین برای انتشار اطلاعات نادرست/ تروریست‌ها اجازه حمله به ایران از خاک آلبانی گرفتند! تحلیل یک عضو جدا شده از گروهک پژاک درباره انحلال پ ک ک/ پایان نمادین یا انحلال واقعی؟  تاکید بر بسیج همه ظرفیت‌ها و امکانات در راستای تحقق شعار سال توانمندی‌های ایران؛ پیامی به غرب برای تجدیدنظر در سیاست/‌پاسخ قاطع ایران به اشتباه محاسباتی غرب پیام تسلیت رئیس قوه قضاییه در پی درگذشت حجت‌الاسلام والمسلمین نیری توصیه موکد من تعامل سازنده مجلس با دولت جدید است دست بلند ایران در دفاع از آسمان کشور انتخاب اعضای هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی/ قالیباف رئیس باقی‌ماند گسترش جنایت‌های رژیم صهیونیستی تهدیدی برای صلح و امنیت منطقه و جهان است رایزنی‌های ایران با چین و روسیه اهرم افزایش قدرت چانه‌زنی در مذاکرات لزوم اتخاذ تدابیر لازم جهت برخورد با اقدامات خصمانه اروپا علیه ایران فواد ایزدی از الزامات مذاکرات غیر مستقیم ایران و آمریکا گفت  سفر وزیر خارجه به چین و ‌روسیه؛ هم‌افزایی سه‌جانبه با هدف مقابله با فشارهای غرب ارتش: دشمنان در صورت تعرض پاسخ پشیمان کننده دریافت می‌کنند دغدغه امیرعبداللهیان تحقق حداکثری منافع ملی منطبق با اصول انقلاب بود منافقین واسرائیل علیه مذاکرات  شفاف سازی مذاکرات؛ ضرورتی برای دفاع از منافع ملی تشکیل حزب توسط شاخه ایرانی داعشی‌ها / سکوت فرقه گنابادی در قبال یک جنایت نشانه چیست؟ مسئولان امنیتی و قضایی هرگونه سهل‌انگاری یا تعمّد را کشف و بر طبق مقررات پیگیری کنند امام خامنه‌ای: آموزش و پرورش یک نهاد حکومتی است حذف شبانه سالخوردگان در کمپ تروریستی اشرف۳ رهبر انقلاب: پاسخ ایران به هر شرارتی ضربه متقابل و محکم است مراسم تنفیذِ رئیس‌جمهور منتخب توسط رهبر انقلابصورت گرفت اقتدار و آمادگی دفاعی- نظامی ایران؛ پاسخ محکم به لفاظی دشمنان تاکید بر ظرفیت کشورهای سازمان شانگهای برای توسعه تعاملات قضایی جبهه مقاومت پایان حیات ننگین اشغالگران فلسطین را رقم خواهد زد پشت پرده برخی فراخوان‌های مشکوک/ چه کسانی می‌خواهند نهادهای صنفی را سیاسی کنند؟ برکناری دبیری از سمت معاونت پارلمانی رئیس جمهور پزشکیان: شعار سرمایه گذاری در تولید را عملیاتی می کنیم استخر پارتی مریم رجوی چقدر خرج دارد؟ قالیباف: دولت در اقتصاد، بسترساز حضور موثر و معنادار مردم است عمان شریک قابل اعتماد ایران یک روز مانده به انتخابات آمریکا ترامپ یا هریس؟! امیر حیدری: «نزاجا» نیرویی تعیین کننده در میدان رزم است عارف: راهبرد دولت وفاق در توسعه تجارت جدی‌تر از گذشته است وزارت خارجه ادامه جنایات رژیم صهیونیستی را محکوم کرد تعویق مذاکرات ایران و آمریکا؛ تناقض در مواضع واشنگتن عراقچی: مذاکره مستقیم با تهدیدکنندگان بی‌معناست گفتگوهای غیر مستقیم ایران و آمریکا ادامه دارد تعیین تکلیف برای غنی‌سازی ایران، خط قرمز مذاکرات هسته‌ای است شعله‌های ادراک‌ساز/چرا آتش‌سوزی‌ها فقط در فضای سایبری ادامه پیدا کرد؟  پذیرش تجزیه اوکراین استخوانی لای زخم خواهد ماند/ حق خودمختاری، راه‌حل جایگزین به جای تجزیه اوکراین  توضیح وزارت امور خارجه درباره حواشی رسانه‌ای مرتبط با تبادل نامه بین ایران و آمریکا مواضع رئیس جمهور در مقابل دشمنان مقتدرانه و تحسین برانگیز است مریم رجوی به ایران استرداد خواهد شد؟ غنی سازی قابل مذاکره نیست بایستی مفاهیم قرآن را که دریای عظیمی است، بین مردم و خوانندگان قرآن رواج بدهیم مواضع متناقض آمریکایی ها ناشی از ذات مذبذب آنهاست ایروانی: به هرگونه اقدام تجاوزکارانه‌ای قاطعانه پاسخ می‌دهیم افزایش قدرت بازدارندگی در هوا و دریا، پاسخ قاطع ایران به خیال بافان ادامه تحریم‌ها علیه ایران، بیش از پیش جدیت آمریکا در مسیر ‎دیپلماسی را زیر سؤال می‌برد مهم‌ترین وظیفه حوزه، بلاغ مبین و زمینه‌سازی برای تمدن نوین اسلامی است ایران دربرابر فشارهای حداکثری ترامپ چه باید بکند؟/ نفش دیپلماسی، میدان و پروپاگاندا در کنترل آمریکا ایران و پاکستان در مسیر ایجاد امنیت منطقه‌ای در مذاکرات غیر مستقیم میان ایران و آمریکا چه گذشته است؟/ تغییر محسوس فاز گفتگوها در رم! عاقبت رفتار سیاسی فقیهی ساده‌لوح! پزشکیان: راه شهید سلیمانی، راه وحدت و همدلی بود دور پنجم مذاکرات یکی از حرفه‌ای ترین ادوار مذاکراتی بود قالیباف: به تجربه دولت شهید رئیسی برای ساختن ایران نیازمندیم سفرهای استانی و حضور در میدان بسیار موثر است عراقچی: غنی‌سازی در ایران بحثی اصولی است/اروپا باید تبعات استفاده از «اسنپ بک» را بپذیرد ایستادگی در برابر ظالمان علّت دشمنی با ماست امام خامنه‌ای: ایمنی کارگران بسیار مهم است و باید تامین شود تنش میان هند و پاکستان به کجا خواهد رسید؟ تاکید عارف بر درمان هر چه سریعتر مصدومان حادثه انفجار در بندر رجایی مرگ مسعود رجوی؛ واقعیت یا فریب/ واکنش نهادهای سیاسی و امنیتی ایران به مرگ یک تروریست  یک هشدار امنیتی درباره وضعیت مناطق کرد نشین/ تروریست معروف حسین‌نژاد که بود و چه اهدافی را پیگیری می‌کرد؟ به قصور و تقصیر همه عوامل انفجار بندر شهید رجایی در هر مقامی رسیدگی شود در مسیر شهید رئیسی؛ الگویی برای حکمرانی تراز جمهوری اسلامی دستور ویژه رئیس قوه قضاییه به دادستان کل کشور برای شناسایی و برخورد قانونی با مقصرین احتمالی حادثه بندر شهید رجایی رئیس‌جمهور دستور توقف پروژه پتروشیمی میانکاله را صادر کرد وریشه مرادی کیست و مأموریت او در کوبانی چه بوده است؟/ کادرسازی برای تروریست‌ها در پوشش فعال حوزه کودکان+ تصویر اهمیت سفرهای منطقه ای وزیر خارجه عراقچی در پایان سفر به چین: ایران، چین را شریک و دوست قابل اعتماد می‌داند عراقچی: غنی‌سازی داخل خاک ایران یک اصل است و تعطیل نمی‌شود پزشکیان: پاکی،صداقت و سادگی گویاتر از همه حرف‌ها و تهمت‌هاست انصارالله از هیچ مرجعی دستور نمی‌گیرد/ تصمیم‌گیری مستقل یمن، پاسخ به نسل‌کشی در غزه است هیچ محموله نظامی در حادثه آتش‌سوزی بندر شهید رجایی وجود نداشت پاسخ ایران به تهدیدات، دندان‌شکن خواهد بود/ بلوف های آمریکا تاثیری جز رسوایی برایشان ندارد  آشنایی با شبکه ترول منافقین/ مرکز انتشار اطلاعات جعلی در فضای مجازی کجاست؟ منابع نزدیک به وزارت امور خارجه آمریکا خبر دادند/ احتمال تعقیب قضاییِ عناصر گروهک تروریستی منافقین در آمریکا عراقچی: پیام ایران به جامعه جهانی روشن است توافق دست یافتنی است؛ به شرط پرهیز از قلدری و تناقض رئیس قوه قضاییه: شهید رئیسی همیشه در مسیر و صراط مستقیم و مسیر ولایت استوار بود چه کسی قواعد مذاکره را بازنویسی می‌کند؟ درباره مسائل موشکی و غنی‌سازی صفر، مذاکره نکرده و نمی‌کنیم نیروگاه جدید هسته‌ای ایران با خط اعتباری دولت روسیه ساخته می‌شود بقائی: مطالبه اساسی ما در مذاکره‌ برداشتن تحریم‌ها است بقائی: ایران هرگز جزء ائتلافی برای حمله به کشورهای همسایه نبوده‌است رفراندوم جمهوری اسلامی ایران/ همیشه پای مردم در میان است «فتح ۴۵۰»؛ گام جدید سپاه برای افزایش برد توپخانه سخنان تفرقه‌افکنانه ترامپ برای ایجاد اختلاف میان کشورهای اسلامی است/هیچ قدرتی توان تحمیل اراده خود به ایران را ندارد تلاش جریان دراویش اپوزیسیون خارج‌نشین برای حمله نظامی به خاک ایران معاون وزیر خارجه: نسبت به مذاکرات نه زیاد خوشبینیم و نه زیاد بدبین مذاکره غیرمستقیم با آمریکا در دستورکار قرار گرفته است بقائی: سوم خرداد، یادآور یکی از درخشان‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر ایران است شهید عبداللهیان، دست برتر مقاومت در میدان دیپلماسی قالیباف: قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت قابلیت تحول در مسائل اقتصادی را دارد
تازه های شبکه اجتماعی