تشدید فشارهای مهاجرتی و احیای مناقشه خروج آشفته از افغانستان

به گزارش روایت فردا  دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا، دولت جو بایدن سلف خود را به خاطر تیراندازی به ۲ نیروی گارد ملی در واشنگتن دی سی در عصر چهارشنبه ۲۶ نوامبر (۵ آذر) در نزدیکی ایستگاه مترو فاراگوت وست، چند بلوک دورتر از کاخ سفید، مورد انتقاد قرار داده و اصرار کرده که مظنون این تیراندازی که یک افغان ۲۹ ساله است، در میان میلیون‌ها خارجی بوده که بایدن بدون بررسی مناسب آنها را وارد آمریکا کرده است.

جزئیات مربوط به پیشینه فرد مظنون از جمله همکاری قبلی او برای سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در افغانستان و اظهارات افراد آشنا با روند بررسی صلاحیت روادید و اقامت دائم آمریکا، تصویر بسیار پیچیده‌تری را ترسیم می‌کند.

در حالی که بازرسان هنوز انگیزه روشنی برای تیراندازی مشخص نکرده‌اند، این حادثه نگرانی‌ها را در مورد خروج پر هرج و مرج واشنگتن از افغانستان و انتقال سراسیمه هزاران نفر به آمریکا، دوباره برانگیخته است؛ سیاستی که ترامپ در دولت اول ریاست جمهوری با آن موافقت و دولت بایدن آن را اجرا کرد.

مقامات دولت ترامپ گفته‌اند که احتمالا اختلال در بررسی صلاحیت با این حمله مرتبط است. در حالی که رئیس جمهوری آمریکا در حال حاضر از آن به عنوان دلیلی برای تشدید سرکوب مهاجران در آمریکا از جمله ارزیابی مجدد وضعیت اقامت دائم (گرین کارت) اتباع کشورهای مختلف، استفاده می‌کند.

ترامپ در یک سخنرانی ویدئویی از باشگاه مار-ئه-لاگو در فلوریدا در اواخر روز چهارشنبه، استدلال کرد که حمله انجام شده توسط یک فرد مسلح «بزرگترین تهدید امنیت ملی پیش روی ملت ما را برجسته می‌کند.»

رئیس جمهوری آمریکا گفت: باید تمام اقدامات لازم را برای اطمینان از حذف هر خارجی از هر کشوری که به آمریکا تعلق ندارد یا به کشور ما سودی نمی‌رساند، انجام دهیم.

رحمان‌الله لکنوال که فرد مظنون تیراندازی در نزدیک کاخ سفید است، در میان بیش از ۱۹۰ هزار افغانستانی بود که پس از خروج آمریکا از افغانستان، تحت برنامه‌هایی که برای اسکان مجدد کسانی که در طول جنگ ۲۰ ساله در این کشور به آمریکا کمک کردند، در این کشور پذیرفته شدند.

شبکه خبری سی ان ان در این زمینه گفت که در طول بیش از یک دهه، لکنوال تحت چندین دوره بررسی صلاحیت قرار گرفت.

وی حدود سال ۲۰۱۱ توسط سازمان سیا مورد بررسی قرار گرفت. در همین سال بود که او همکاری خود با ارتش و سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا را آغاز کرد و در اوایل امسال، توسط دولت ترامپ برای پناهندگی دائم در آمریکا تایید شد.

سی ان ان افزود: در سال ۲۰۲۱، لکنوال بخشی از یک گروه دارای اولویت بود که پس از سقوط پایتخت دولت افغانستان به دست طالبان، از کابل تخلیه شدند.

به دلیل کارهایی که لکنوال برای آمریکا انجام داده بود، از جمله خدمت در یک واحد ویژه مبارزه با تروریسم افغانستان، پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان در معرض خطر انتقام قرار داشت.

بر اساس گزارش رسانه ها و مقامات آمریکایی، لکنوال پس از خروج از افغانستان از چندین مرحله بررسی صلاحیت توسط چندین آژانس دولتی آمریکا عبور کرد. ابتدا در یک کشور خاورمیانه و سپس به طور منظم در طول چند سال گذشته در حالی که در آمریکا اقامت داشت.

در ماه آوریل، لکنوال که در ایالت واشنگتن زندگی می‌کرد، توسط خدمات شهروندی و مهاجرت آمریکا که بخشی از وزارت امنیت داخلی است، پناهندگی دائم دریافت کرد.

وزارت دادگستری آمریکا در ماه ژوئن، نتایج بررسی نقش اف‌بی‌آی در تسهیل غربالگری افغان‌های آورده شده به آمریکا پس از خروج از افغانستان در سال ۲۰۲۱ را منتشر کرد. این بررسی که توسط بازرس کل این وزارتخانه انجام شد، هیچ نقص سیستماتیکی در فرآیند چندلایه‌ای که شامل آژانس‌های مختلف فدرال بود و در آن زمان برای غربالگری و بررسی مهاجران افغان ایجاد شده بود، پیدا نکرد.

با این حال، گزارش وزارت دادگستری آمریکا اذعان می‌کند که «فرآیندهای عادی مورد نیاز برای تعیین اینکه آیا افراد تهدیدی برای امنیت ملی و ایمنی عمومی هستند یا نه، تحت الشعاع نیاز به تخلیه فوری و محافظت از جان افغان‌ها قرار گرفته است و این امر احتمال سوءاستفاده افراد بد از تخلیه سریع را افزایش می‌دهد.»

نگرانی‌ها در مورد دقت بررسی صلاحیت افرادی که پس از خروج از افغانستان در آمریکا پذیرفته شده‌اند، سال‌هاست که باعث نگرانی سازمان‌های امنیتی آمریکا بوده است. مقامات کنونی و سابق آمریکایی می گویند که در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، اطلاعات به‌دست‌آمده از متحدان، اف‌بی‌آی را بر آن داشت تا نگرانی‌هایی را در مورد دقت بررسی صلاحیت پناهجویان افغان و آسیای مرکزی مطرح کند.

استفاده گسترده از مدارک شناسایی جعلی و استفاده از دلالان مرتبط با گروه‌های تروریستی، نگرانی اصلی بود.

به گفته مقامات آمریکایی، اف‌بی‌آی مامورانی را برای بررسی پیشینه ده‌ها نفر از افرادی که در آمریکا پذیرفته شده بودند، به کار گرفت و تحقیقات مجدد باعث حذف برخی از آنها شد.

با این حال، برخی دیگر معتقدند روند بررسی صلاحیت، مقصر تیراندازی اخیر نیست.

شان وندیور رئیس گروه افغان ایوک، یک گروه خصوصی که در کمک به اسکان مجدد هزاران افغان مشارکت دارد، به شبکه سی ان ان گفت: «ما فکر نمی‌کنیم که این موضوع، مساله بررسی صلاحیت باشد.»

او به بررسی میزان گسترده غربالگری افغان‌هایی مانند لکنوال از جمله مواردی که منجر به دریافت پناهندگی او در سال جاری شد، پرداخت و گفت: «افرادی که در اوت ۲۰۲۱ با هواپیماها آمدند، قبل از عزیمت بررسی شدند. آنها هنگام رفتن به یک کشور ثالث برای ادامه روند رسیدگی به درخواست‌هایشان بررسی شدند. آنها قبل از رسیدن به آمریکا توسط (گمرک و گشت مرزی) بررسی شدند. در حالی که آنها اینجا بودند و منتظر تغییر وضعیت خود بودند، به طور مداوم بررسی می‌شدند.»

ونیور افزود: «این مردی است که همانطور که رئیس جمهوری گفت، «دیوانه شد» و دست به اقدامی جنون‌آمیز زد که به هیچ وجه نشان دهنده جامعه افغانستان نیست.»

لایه‌های متعدد بررسی پرونده های مهاجرت
یک مقام دولت ترامپ این تصور را که در این مدت هیچ گونه پروتکل عادی وجود نداشته است، رد کرد و گفت: «دولت افغانستان در حال فروپاشی و طالبان درحال تصرف آن بود. برداشت ما و آنچه مستند دیده‌ایم این است که بررسی‌های بسیار کمی انجام شده بود.»

به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، اولین دور بررسی لکنوال که حدود سال ۲۰۱۱ توسط سیا انجام شد، بر تعیین این موضوع متمرکز بود که آیا او می‌تواند با کارکنان اطلاعاتی و نظامی آمریکا در افغانستان همکاری کند یا خیر.

وی گفت که در آن زمان، سیا از طریق پایگاه‌های داده مختلف از جمله پایگاه داده مرکز ملی مبارزه با تروریسم، بررسی‌های خود را در مورد لکنوال انجام می‌داد تا ببیند آیا او ارتباط شناخته شده‌ای با گروه‌های تروریستی دارد یا خیر.

لکنوال یک دهه بعد، در جریان خروج آمریکا از افغانستان، قبل از اینکه اجازه ورود به آمریکا را پیدا کند، دوباره توسط نهاد های امنیتی بررسی شد.

این مقام ارشد آمریکایی به سی‌ان‌ان گفت: «از نظر بررسی صلاحیت، هیچ موردی مشاهده نشد.» و این بررسی هیچ ارتباط لکنوال با سازمان‌های تروریستی پیدا نشد. «او در تمام بررسی‌ها پاک بود.»

این مقام آمریکایی خاطرنشان کرد که دولت آمریکا از زمان ورود افغان‌ها به این کشور، به ویژه پس از خنثی شدن توطئه تروریستی نافرجام قبل از انتخابات سال گذشته در اوکلاهما که شامل یک پناهنده افغان بود، به طور مداوم و سالانه افراد را بررسی صلاحیت می‌کرد.

«جو کنت» مدیر مرکز مبارزه با ترورسیم در دولت ترامپ، روز جمعه اعلام کرد که لکنوال قبلا در حالی که هنوز در خارج از کشور بود، توسط جامعه اطلاعاتی آمریکا بررسی صلاحیت شده بود، اما خاطرنشان کرد که بررسی صلاحیت او بر توانایی وی برای خدمت در کنار نیروهای آمریکایی در افغانستان متمرکز بود نه اینکه آیا او برای اقامت دائم در آمریکا مناسب است یا خیر.

کنت گفت: «درست است که تروریستی که حمله در واشنگتن دی سی را انجام داد، توسط جامعه اطلاعاتی «بررسی» شد، با این حال او فقط برای خدمت به عنوان سرباز برای جنگ علیه طالبان، القاعده و داعش در افغانستان بررسی شد، نه برای مناسب بودنش برای آمدن به آمریکا و زندگی در میان ما به عنوان یک همسایه، ادغام در جوامع ما یا در نهایت شهروند آمریکایی شدن.»

کنت همچنین دولت بایدن را متهم کرد که از همان استاندارد برای اجازه ورود افراد به آمریکا در طول خروج از افغانستان استفاده کرده است، «و استانداردهای بررسی قبلی اعمال شده برای روادیدهای ویژه مهاجرت و هرگونه بررسی یا نگرانی منطقی برای آمریکایی‌ها را نادیده گرفته است. در نتیجه، بیش از ۸۵ هزار افغان از جمله افرادی با پیشینه مشابه این تیرانداز به سرعت و بدون بررسی دقیق که در گذشته از ما محافظت کرده بود، در کشور ما پذیرفته شدند.»

خروج آشفته آمریکا از افغانستان

دولت بایدن در سال ۲۰۲۱ تحت فشار زیادی از سوی گروه‌ های نظامیان سابق برای تخلیه افغان‌هایی بود که با سربازان آمریکایی کار کرده بودند، برخی از آنها خود را مسوول کمک به خروج افراد از کشور می‌دانستند. احساس فوریت در طول آن خروج آشفته، نگرانی‌های دو حزبی (حزب جمهوریخواه و دموکرات) را در مورد روند غربالگری افغان‌هایی که در نهایت در آمریکا پذیرفته شدند، برانگیخت.

این امر تا حدی به دلیل حجم زیاد افغان‌هایی بود که به آمریکا می‌آمدند و فوریت خود تخلیه که همزمان با فروپاشی دولت تحت حمایت آمریکا در کابل رخ داد. همه این عوامل، به نگرانی‌هایی در مورد توانایی تایید دقیق هویت افرادی که به آمریکا وارد می شوند و بررسی آنها بر اساس آن، دامن زد.

این روند اکنون تحت بررسی دوباره دقیق است، زیرا ترامپ خواستار بررسی مجدد هر فردی از افغانستان است که در زمان ریاست جمهوری جو بایدن به آمریکا آمده است.

دولت آمریکا روز پنجشنبه اعلام کرد که به دستور ترامپ، تمام کارت های اقامت دائم (گرین کارت) صادر شده برای افراد از ۱۹ کشور «مورد نگرانی» را دوباره بررسی خواهد کرد.

جو ادلو، مدیر خدمات شهروندی و مهاجرت آمریکا اعلام کرد: «به دستور رئیس جمهوری آمریکا من دستور بررسی مجدد کامل و دقیقی از هر کارت اقامت برای هر خارجی از هر کشور مورد نگرانی را داده‌ام.»

اداره خدمات شهروندی و مهاجرت آمریکا در پاسخ به درخواست جزئیات بیشتر، از جمله اینکه کدام کشورها «مورد نگرانی» در نظر گرفته می‌شوند، به ۱۹ کشوری که در اعلامیه ریاست جمهوری در ماه ژوئن ذکر شده بودند، اشاره کرد.

این ۱۹ کشور شامل افغانستان، برمه، چاد، جمهوری کنگو، گینه استوایی، اریتره، هائیتی، ایران، لیبی، سومالی، سودان، یمن، بوروندی، کوبا، لائوس، سیرالئون، توگو، ترکمنستان و ونزوئلا هستند.

وزارت امنیت داخلی آمریکا که بر خدمات شهروندی و مهاجرت آمریکا نظارت دارد، روز پنجشنبه اعلام کرد که دولت همچنین در حال بررسی تمام پرونده‌های پناهندگی است که در زمان بایدن ایجاد شده اند.

تریشیا مک‌لافلین معاون وزیر امنیت داخلی به رسانه های آمریکایی گفت: از همین لحظه، پردازش تمام درخواست‌های مهاجرت مربوط به اتباع افغانستان تا زمان بررسی بیشتر پروتکل‌های امنیتی و بررسی سوابق، به طور نامحدود متوقف می‌شود.

دولت ترامپ حالا در پی درگذشت یکی از دو عضو گارد ملی آمریکا که مورد تیراندازی قرار گرفت، در حال بررسی تمام پرونده‌های پناهندگی تایید شده در دولت بایدن است و سختگیری ها برای برررسی پرونده مهاجران تشدید شده است.