بررسی سناریوهای احتمالی جنگ ترکیبی علیه ایران

به گزارش روایت فردا مفهوم‌شناسی جنگ ترکیبی در دنیای امروز، دیگر جنگ‌ها صرفاً به میدان‌های نبرد فیزیکی محدود نمی‌شوند، بلکه در عرصه‌های گسترده‌تری همچون اقتصاد، رسانه، سیاست، امنیت و حتی فرهنگ جریان دارند؛ این مفهوم که تحت‌عنوان «جنگ ترکیبی» شناخته می‌شود در واقع نوعی نبرد چندلایه و چند‌بعدی است که طی آن از ابزارهای متنوعی برای تضعیف فرسایش و در نهایت تغییر رفتار یک حکومت یا فروپاشی آن استفاده می‌شود. 

برخلاف جنگ‌های کلاسیک که دشمنان به طور مستقیم با یکدیگر درگیر می‌شوند و برتری نظامی تعیین کننده پیروزی در جنگ ترکیبی است، ابزارهای مختلفی همچون تحریم‌های اقتصادی، عملیات روانی، جنگ شناختی، تحریف، اطلاعات، حملات سایبری و تحریک نارضایتی‌های اجتماعی و حمایت از گروه‌های معارض داخلی، به صورت همزمان و هماهنگ به کار گرفته می‌شوند.

چرا جنگ ترکیبی مهم‌ترین چالش پیش روی جمهوری اسلامی ایران است؟ 

برای پاسخ به این پرسش باید چندین مؤلفه را بررسی کنیم که نشان می‌دهند چرا دشمنان ایران به جای جنگ نظامی مستقیم، جنگ ترکیبی را به عنوان راهبرد اصلی خود انتخاب کرده‌اند و چرا این نوع جنگ جدی‌ترین تهدید برای جمهوری اسلامی محسوب می‌شود.

1. عدم امکان حمله نظامی مستقیم به ایران
برخلاف برخی تصورات گزینه حمله نظامی به ایران بسیار پرهزینه و کم‌نتیجه است و دلایل متعددی وجود دارد که چرا دشمنان ایران از این گزینه پرهیز می‌کنند.

* توان بازدارندگی: ایران جمهوری اسلامی، ایران دارای قدرت نظامی قابل توجهی است، به ویژه در حوزه موشکی، پهپادی، پدافند هوایی و جنگ نامتقارن و هرگونه حمله به ایران با پاسخی سنگین و گسترده مواجه خواهد شد که می‌تواند منطقه را به جنگی غیرقابل کنترل بکشاند. * موقعیت ژئوپلیتیکی: ایران در نقطه‌ای قرار دارد که هرگونه درگیری نظامی، کل منطقه را بی‌ثبات خواهد کرد؛ تنگه هرمز که شاهراه حیاتی انرژی جهان است می‌تواند بسته شود و اقتصاد جهانی دچار بحران شود، این مسئله باعث می‌شود که حتی کشورهای غربی با وجود خصومتشان، از اقدام نظامی مستقیم خودداری کنند.

* تجربه شکست‌های قبلی آمریکا و متحدانش: حملات نظامی آمریکا در عراق، افغانستان، سوریه و لیبی نشان داده که جنگ‌های مستقیم هزینه‌بر، طولانی و در بسیاری از موارد بی‌نتیجه‌اند. هزینه‌های مالی و انسانی یک حمله نظامی به ایران به مراتب سنگین‌تر از جنگ‌های قبلی آمریکا در منطقه خواهد بود.

۲. جنگ ترکیبی؛ راهی کم هزینه اما پراثر
با توجه به اینکه حمله نظامی هزینه‌های سنگین و پیامدهای غیرقابل کنترل دارد؛ به جرأت می‌توان گفت که جنگ ترکیبی به‌عنوان جایگزینی مقرون به صرفه و البته اثربخش‌تر از حمله نظامی به شمار می‌رود:
* هزینه کمتر برای دشمن: اجرای یک جنگ ترکیبی نیازی به لشکرکشی تسلیحات گسترده یا درگیری مستقیم ندارد، بلکه با ابزارهایی مثل تحریم، عملیات روانی، حمایت از آشوب‌ها و جنگ سایبری انجام می‌‎شود که هزینه‌های بسیار کمتری دارند. 

دشواری شناسایی و مقابله برخلاف حمله نظامی که یک اقدام آشکار است و ایران می‌تواند مستقیماً به آن واکنش نشان دهد جنگ ترکیبی در چندین جبهه و به صورت تدریجی اتفاق می‌افتد و مقابله با آن بسیار پیچیده‌تر است.

استفاده از تضادهای داخلی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جنگ ترکیبی این است که دشمنان ایران به جای حمله مستقیم، از خود جامعه ایران به عنوان سلاح استفاده می‌کنند. با تشدید مشکلات اقتصادی، اختلافات اجتماعی و شکاف‌های فرهنگی، تلاش می‌شود نارضایتی داخلی افزایش یابد و درگیری‌های داخلی شکل بگیرد. این روش بسیار کارآمدتر از یک جنگ نظامی مستقیم است، زیرا باعث درگیری از درون می‌شود.
تجربیات موفق دشمن در جنگ ترکیبی علیه سایر کشورها

جنگ ترکیبی یک مفهوم جدید نیست و دشمنان ایران در گذشته از آن علیه کشورهای دیگر با موفقیت استفاده کرده‌اند، نمونه‌های آن عبارت‌اند از:
* اتحاد جماهیر شوروی: فشار اقتصادی جنگ روایت‌ها و تحولات اجتماعی منجر به فروپاشی شوروی شد، بدون آنکه یک جنگ نظامی مستقیم رخ دهد.

* سوریه: ترکیب جنگ داخلی جنگ اطلاعاتی و جنگ نیابتی باعث شد این کشور دچار یک بحران طولانی مدت شود که در نهایت منتهی به تغییر رفتار و سپس سقوط دولت این کشور شد. 

* ونزوئلا: تحریم‌های شدید اقتصادی و جنگ روانی علیه دولت مادورو باعث شد این کشور در بحران اقتصادی و اجتماعی عمیقی فرو رود.

ترسیم صحنه جنگ ترکیبی علیه ایران
جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر با بزرگترین جنگ ترکیبی تاریخ خود مواجه است. دشمنان ایران با استفاده از ترکیبی از فشارهای اقتصادی، تحریم‌های فلج کننده، حمایت از آشوب‌های داخلی، جنگ روایت‌ها، عملیات خرابکارانه و دیپلماسی خصمانه به دنبال تغییر رفتار یا حتی براندازی نظام هستند.

* جنگ اقتصادی: با تحریم‌های شدید، ایجاد بی‌ثباتی در بازار ارز و تحریک تورم، تلاش می‌شود که نارضایتی معیشتی در جامعه گسترش یابد.

* جنگ شناختی و عملیات روانی: رسانه‌های خارجی و شبکه‌های اجتماعی به صورت گسترده در حال القای ناامیدی بی‌ثباتی و ناکارآمدی حکومت هستند تا حس بن‌بست در افکار عمومی ایجاد شود.

• 
  * تحریک آشوب‌های اجتماعی: اختلافات قومی، مذهبی، جنسیتی و اقتصادی به شدت برجسته می‌شوند تا شکاف‌های اجتماعی عمیق‌تر شوند.
• 
  * حملات سایبری و خرابکاری: زیرساخت‌های حیاتی مانند برق، آب، حمل و نقل و تأسیسات امنیتی هدف حملات مداوم قرار می‌گیرند.

* فشارهای دیپلماتیک و انزوای بین‌المللی: ایران در مجامع بین‌المللی تحت شدیدترین فشارها قرار گرفته تا دست از سیاست‌های راهبردی خود در حوزه‌های منطقه‌ای، موشکی، هسته‌ای و... بردارد.

هدف نهایی جنگ ترکیبی علیه ایران
جنگ ترکیبی علیه جمهوری اسلامی ایران با هدف اعمال فشار حداکثری و فرسایش تدریجی ارکان حکمرانی طراحی شده است تا از طریق هم‌افزایی تهدیدات متنوع و به کارگیری روش‌های چندلایه، ساختارهای بنیادین کشور را دچار اختلال کند؛ این راهبرد بر مبنای تضعیف سرمایه اجتماعیريال برهم‌زدن توازن امنیتی و اقتصادی و تغییر محاسبات استراتژیک نظام شکل گرفته است.
در این چارچوب هدف اولیه ایجاد گسل‌های عمیق میان حاکمیت و جامعه از طریق جنگ ادراکی عملیات روانی و القای نارضایتی‌های عمومی است تا اعتماد به نهادهای رسمی تضعیف شده و جامعه در مسیر بی‌ثباتی و واگرایی حرکت کند.

در بعد اقتصادی هدف ایجاد بحرانهای ساختاری بی ثبات سازی بازارهای مالی و تضعیف تاب آوری معیشتی مردم است تا فشار اجتماعی به عنوان ابزاری برای امتیازگیری و تحمیل تغییرات مدنظر دشمنان به کار گرفته شود. در حوزه امنیتی، تحریک آشوب‌های داخلی تقویت شکاف‌های هویتی و قومیتی و هدایت نارضایتی‌ها، به سمت اقدامات تخریبی در دستور کار قرار دارد؛ همچنین در عرصه بین‌المللی نیز جنگ ترکیبی به دنبال منزوی‌سازی ایران، محدودسازی دسترسی به منابع قدرت منطقه‌ای و تضعیف جایگاه ژئوپلیتیکی کشور است. 
سناریوهای احتمالی جنگ ترکیبی علیه ایران

1. سناریوی فشار حداکثری اقتصادی و ایجاد بحران معیشتی
ایجاد نارضایتی عمومی از طریق فشارهای اقتصادی و معیشتی تضعیف توان مالی کشور و نهایتاً تحریک اعتراضات گسترده  از طریق بستن کانال‌های مالی و بانکی ایران افزایش فشار بر کشورهای ثالث برای عدم همکاری ،تحریم شرکت‌های کلیدی در حوزه‌های انرژی، پتروشیمی، حمل‌و‌نقل و فناوری  و نیز تشدید فشار بر واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه تولید خواهد بود.
همچنین اخلال در بازار سکه و طلا، افزایش سفته‌بازی و ایجاد نوسان‌های مصنوعی در بازار و نیز راه‌اندازی شبکه‌های دلالی برای افزایش ناگهانی قیمت‌ها  و همچنین تقویت عملیات رسانه‌ای برای ایجاد حس ناامنی اقتصادی در جامعه  از جمله این موارد است.

2. سناریوی تشدید نارضایتی اجتماعی و تحریک آشوب‌ها
هدف این سناریو ایجاد اعتراضات گسترده و بی‌ثبات‌سازی کشور از طریق گسترش شکاف‌های اجتماعی از طریق  نفوذ در میان اقشار معترض و رادیکالیزه کردن اعتراضات و نیز هدایت نارضایتیهای پراکنده به سمت آشوبهای سراسری و همچنین تقویت شبکه های اجتماعی برای سازماندهی تجمعات اعتراضی خواهد بود.

تشدید اختلافات قومی بلوچ، کرد، عرب، ترک و ... از طریق رسانه‌ها و گروه‌های تجزیه طلب ،پررنگ‌کردن اختلافات مذهبی شیعه - سنی اختلافات داخلی مذهبی و نیز انتشار روایت‌های تفرقه‌افکنانه برای ایجاد بی‌اعتمادی داخلی و نیز تحریک شکاف‌های جنسیتی و فرهنگی و ئتجهیز عناصر آشوب بخش دیگری از این پروژه خواهد بود.
به طور کلی می‌توان گفت که مجموع این اقدامات در راستای مهندسی تغییر رفتار راهبردی جمهوری اسلامی و یا در صورت امکان فروپاشی تدریجی آن طراحی شده است.

انتهای پیام/