ترامپ، اسرائیل و غزه؛ نقشه‌ای که جهان را نگران کرد

به گزارش روایت فردا  دونالد ترامپ به ویژه پس از تهاجم وحشیانه رژیم صهیونیستی به نوار غزه در تاریخ ۱۸ مارس ۲۰۲۴ (اسفند ۱۴۰۲) که منجر به کشته شدن ۷۰۰ فلسطینی از جمله تعداد زیادی زن و کودک شد، در تماس تلفنی با شیخ محمد بن زاید آل نهیان رئیس‌امارات متحده عربی در این خصوص صحبت و بر تلاش برای پایان این درگیری تاکید کرد.

اما وی تنها اندکی پس از رسیدن به قدرت و در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۲۵ (۱۵ بهمن ۱۴۰۳) در حالیکه بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی تحت تعقیب دادگاه کیفری بین المللی (ICC) در کنارش در کاخ سفید ایستاده بود از طرح جنجالی خود پرده برداشت؛ پیشنهادی که براساس آن نزدیک به ۲ میلیون ساکن غزه باید سرزمین اصلی خود را به مقصد کشورهای همسایه از جمله مصر و اردن ترک کنند.

به عبارتی، در حالیکه رئیس‌جمهوری ایالات متحده پیش از پیروزی وعده پایان جنگ غزه را داده بود، با پیشنهاد اخراج فلسطینیان مدعی تلاش برای خاتمه درگیری در این باریکه شد.

این نخستین بار نیست که ترامپ طرحی بحث برانگیز برای پایان درگیری و مناقشه در غزه ارائه می‌دهد. وی در دولت نخست خود نیز با طرح «معامله قرن» (Peace to Prosperity) که شامل برخی پیشنهادها برای حل مسائل سیاسی، امنیتی و اقتصادی منطقه بود، بحث‌های بسیاری به راه انداخت که بی‌درنگ از سوی فلسطینی‌ها و بسیاری از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی رد شد.

جزئیات طرح جدید ترامپ برای اخراج ساکنان غزه

براساس طرح پیشنهادی ترامپ، به دلیل حجم ویرانی‌های بجا مانده ناشی از حملات رژیم اسرائیل، نوار غزه دیگر مکان امنی برای زندگی نیست و بازسازی آن ممکن است ۱۰ تا ۱۵ سال به طول انجامد.

وی بر همین اساس مدعی است که جابجایی فلسطینیان و اسکان آنها در کشورهایی همچون اردن و مصر می‌تواند به بهبود وضعیت کمک کند.

بسیاری از تحلیلگران بر این باورند و تاکید دارند که این اظهارات بیشتر جنبه تبلیغاتی داشته و عملی شدن آن‌ با توجه به پیچیدگی‌های موجود در منطقه، دور از ذهن است.

ناتان ساکس از اعضای ارشد اندیشکده آمریکایی «بروکینگز» پس از اعلام این طرح استدلال کرد که اخراج ساکنان این باریکه و تصاحب آن توسط آمریکا شدنی نیست. وی همچنین چنین اقدامی را غیراخلاقی و غیرقانونی خواند.

خبرگزاری رویترز پس از اعلام این طرح از سوی کاخ سفید نوشت: رئیس‌جمهوری ایالات متحده می‌گوید با اخراج ساکنان غزه، زمینه برای توسعه این منطقه ساحلی بدون حضور نظامی آمریکا فراهم می‌شود. ترامپ همچنین در طرح جنجالی خود خاطرنشان کرده است که توسعه این باریکه ساحلی می‌تواند آن را به یک مقصد گردشگری مدرن و جذاب تبدیل کند.

روزنامه فایننشال تایمز چند هفته پس از ارائه طرح پیشنهادی ترامپ، در گزارشی از تلاش واشنگتن برای اسکان ساکنان غزه به کشورهایی آنسوی مرز اتحادیه عرب پرده برداشت و نوشت: دولت ترامپ به دنبال قانع ساختن برخی کشورهای آفریقایی از جمله سودان، سومالی و سومالی‌لند برای پذیرش فلسطینیان است.

این روزنامه انگلیسی در عین حال خاطرنشان کرد که مقام‌های سودان این طرح را به کل رد کرده و سران سومالی و سومالی‌لند نیز از هرگونه تماس دولت ترامپ بی اطلاع هستند.

واکنش‌های جهانی به طرح ترامپ

اندکی پس از آنکه ترامپ از طرح پیشنهادی خود برای جابجایی ساکنان غزه به کشورهای دیگر خبر داد، کشورهای عربی منطقه و دولت‌های اروپایی آن را محکوم و یا رد کردند و مقام‌های کشورهای مصر و اردن که در طرح ترامپ به عنوان میزبان مردم غزه ذکر شده بودند، خواستار بازسازی منطقه بدون جابجایی فلسطینیان شدند.

بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی نیز پیشنهاد ترامپ برای جابجایی اجباری فلسطینی‌ها را یک اقدام نژادپرستانه و طرحی برای پاکسازی قومی دانسته و آن را محکوم کردند.

طرح ترامپ نقض قوانین بین المللی و حقوق بشر است

براساس قوانین بین الملل این طرح نقض چندین اصل اساسی از جمله قوانین مربوط به حقوق بشر و قوانین جنگی است. طبق مفاد منشور سازمان ملل متحد و اعلامیه جهانی حقوق بشر (ماده ۲۱)، همه مردم باید حق تعیین سرنوشت خود را داشته باشند.

این شامل حق انتخاب محل زندگی و توسعه سرزمین‌های خود نیز می‌شود. طبق کنوانسیون چهارم ژنو (مصوب سال ۱۹۴۹)، جابجایی اجباری افراد در سرزمین‌های اشغالی به شدت ممنوع است. این کنوانسیون به ویژه در ماده ۴۹ بیان می‌کند که هیچ دولتی نمی‌تواند آنها را از منطقه خود اخراج کند.

مخالفت کشورهای عربی با پیشنهاد ترامپ

روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی پس از اعلام طرح ترامپ نوشت: رهبران کشورهای عربی پس از مخالفت شدید با طرح رئیس جمهوری ایالات متحده، در نشستی با حضور سران اتحادیه عرب در قاهره، با پیشنهاد دولت مصر که طرح بازسازی ۵۳ میلیارد دلاری غزه را بدون اخراج ساکنان آن ارائه کرد، موافقت و آن را تصویب کردند.

وزیران امور خارجه کشورهای فرانسه، آلمان، ایتالیا و انگلیس نیز از این طرح حمایت کرده و آن را راهی واقع‌بینانه برای بهبود شرایط غزه دانستند.

هرچند آمریکا و رژیم اسرائیل نیز به طور متقابل با پیشنهاد مصر مخالفت و آن را رد کردند

یورونیوز در همین زمینه گزارش داد: برایان هیوز سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید ضمن اعلام مخالفت دولت واشنگتن با طرح پیشنهادی کشورهای عربی با بازسازی غزه، مدعی شد که این طرح واقعیت کنونی غزه را نادیده می‌گیرد و تاکید کرد که بازسازی این باریکه ساحلی باید بدون حضور گروه حماس صورت گیرد.

رژیم اسرائیل نیز ضمن مخالفت با طرح سران اتحادیه عرب برای بازسازی غزه، نگرانی‌هایی درباره حضور حماس در فرآیند بازسازی این منطقه ابراز کرد و مدعی شد که هر طرحی باید شامل خلع سلاح حماس و تضمین امنیت رژیم صهیونیستی باشد.

پیامدهای انسانی و اجتماعی اخراج فلسطینیان از غزه

طرح ترامپ برای اخراج ساکنان غزه از این باریکه و اسکان آنها در کشورهای همسایه و یا آفریقایی، علاوه بر جنبه‌های سیاسی و حقوقی، پیامدهای اجتماعی قابل توجهی به همراه دارد.

این طرح که به‌ویژه در سطح بین‌الملل با واکنش‌های منفی زیادی روبرو شده، می‌تواند اثرات بسیاری بر وضعیت انسانی فلسطینی‌ها بگذارد.

بی‌ثباتی منطقه‌ای

الجزیره در مطلبی در همین زمینه خاطرنشان کرد: طرح ترامپ به عنوان یک اقدام برای حل بحران فلسطین، می‌تواند تاثیر بسیاری در بی ثبات ساختن بخش های عمده خاورمیانه داشته باشد و تنش ها را در منطقه افزایش دهد.

تحلیلگران معتقدند که این طرح نه تنها تهدیدی برای صلح و امنیت منطقه است، بلکه می‌تواند روابط کشورهای عربی با رژیم اسرائیل و حتی آمریکا را تحت تاثیر قرار دهد.

تاثیرات این طرح به ویژه پس از تاکید ترامپ برای پیوستن کشورهای بیشتری به «پیمان ابراهیم» و عادی سازی روابط با رژیم اسرائیل مورد توجه قرار گرفته است. به بیان دیگر، پیمان ابراهیم که به عادی‌سازی روابط میان رژیم اسرائیل و برخی کشورهای عربی منجر شده پس از پیشنهاد ترامپ می‌تواند تحت تاثیر قرار گیرد.

عابد ایوب مدیر اجرایی کمیته ضد تبعیض آمریکایی-عربی (ADC) با «وحشتناک» و «جنون آمیز» توصیف کردن پیشنهاد ترامپ گفت: این طرح رژیم اسرائیل برای پاکسازی قومی غزه است.

وی همچنین ضمن هشدار نسبت به پیامدهای این طرح خاطرنشان کرد که در صورت اجرایی شدن چنین برنامه ای، منطقه دچار آشوب و هرج و مرج بیشتری می شود.

رعد جرار مدیر گروه حقوق بشری دموکراسی برای جهان عرب (DAWN) با محکوم کردن طرح ترامپ، بر ضرورت واکنش جامعه بین الملل در برابر پاکسازی قومی رژیم اسرائیل و پیامدهای حمایت آمریکا از تل آویو تاکید کرد و گفت: این اظهارات توهم آمیز رئیس‌جمهوری آمریکا نه تنها تهدیدی برای مردم فلسطین که برای صلح جهانی و نظم بین الملل است.

جانینا دیل مدیر «اخلاق، قانون و درگیری‌های مسلحانه» دانشگاه آکسفورد نیز اظهار داشت که ترامپ با پیشنهاد خود، جنایات بین‌المللی را به مساله ای سیاسی تبدیل کرده است و نقض اصول اساسی قوانین بین‌المللی را عادی جلوه می‌دهد.

تاثیرات اقتصادی

الجزیره در مطلبی دیگر با تاکید بر مخالفت کشورهای عربی با پیشنهاد ترامپ برای جابجایی اجباری فلسطینیان از غزه تاکید کرد: کشورهای عربی به‌ویژه مصر، این طرح را تهدیدی برای امنیت خود می‌دانند. زیرا جابجایی میلیون‌ها فلسطینی می‌تواند منجر به فشارهای جدید سیاسی و اقتصادی در کشورهای میزبان شود.

روزنامه نیویورک تایمز هم پس از ارائه پیشنهاد ترامپ برای جابجایی ساکنان غزه و تصاحب آن توسط آمریکا در مطلبی نوشت: در طول دهه های گذشته، کنترل غزه یکی از مهمترین دلایل درگیری اعراب و رژیم اسرائیل بوده است. از همین رو طرح جابجایی ساکنان این منطقه، یادآور دورانی است که در آن قدرت‌های بزرگ غربی نقشه‌های سرزمینی را تغییر داده و بدون توجه به خودمختاری محلی جمعیت منطقه را مجبور به ترک قلمرو خود کردند.

براساس مطلب این روزنامه آمریکایی، تصور ترامپ برای تسلط بر بخش‌هایی از خاورمیانه، نقض تعهدات وی است که بارها در طول مبارزات انتخاباتی خود تاکید کرده بود ایالات متحده را وارد هیچ درگیری و جنگی نخواهد کرد. حال آنکه مطابق این پیشنهاد، ترامپ بدون استناد به هیچ مرجع قانونی صحبت از تصرف سرزمین غزه می کند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس پس از طرح اعلامی ترامپ برای جابجایی فلسطینیان از غزه با تاکید بر پیامدهای گسترده این پیشنهاد نوشت: فلسطینی‌ها و بسیاری دیگر، چنین طرحی را پاکسازی قومی و تلاش برای بیرون راندن آنها از سرزمینشان پس از ۱۸ ماه حملات تمام عیار (رژیم) اسرائیل می دانند که اکنون محل زندگی آنها را غیرقابل سکونت کرده است.

این خبرگزاری آمریکایی با یادآوری جنگ سال ۱۹۴۸ که در پی آن صدها هزار فلسطینی به اجبار از سرزمین‌های شغالی رانده شدند، نوشت: "مصر و اردن که ده ها سال پیش با اسرائیل صلح کردند، پیش از این بارها پیشنهاد برای اسکان مجدد فلسطینیان در داخل مرزهای خود را رد کرده اند. این امر به ویژه با توجه به وضعیت اقتصادی دشوار دو کشور، سخت تر خواهد بود."

اندیشکده شورای آتلانتیک نیز در مطلبی با تاکید بر این نکته که ترامپ باید طرح مصر برای بازسازی غزه را بدون جابجایی ساکنان آن بپذیرد، استدلال کرد: "طرح مصر می تواند پایه و اساسی برای تامین منافع طرف های درگیر و ایجاد ثبات منطقه ای فراهم کند. حمایت آمریکا از این طرح و مقابله با تهدیداتی که متوجه آن است می تواند مانعی بزرگ بر سر بسیاری از تهدیدها از جمله آغاز دوباره جنگ در غزه، تنش های ناشی از عملیات نظامی اسرائیل در کرانه باختری، رد قدرت فلسطین در غزه پس از پایان جنگ و امتناع اسرائیل از تشکیل کشور فلسطینی ایجاد کند."

اندیشکده «سنتر فور امریکن پراگرس» (Center for American Progress) نیز ماه گذشته در مطلبی با «خطرناک» خواندن طرح ترامپ نوشت: این پیشنهاد نشانگر تعبیر نادرست واشنگتن از منافع شرکای عرب است.

به نوشته این اتاق فکر آمریکایی، سیاستمداران و قانونگذاران در ایالات متحده باید بدانند که بی تفاوتی نسبت به رویکرد بازیگران خاورمیانه، تنها یک نتیجه دارد و آن تضعیف منافع آمریکا در این منطقه است. این امر همچنین سبب می شود تا بازیگران منطقه ای روابط خود را با ایالات متحده کاهش داده و به سوی برقراری ارتباط با دشمنان واشنگتن گام بردارند.

این اندیشکده در پایان نتیجه گیری کرده است که چنانچه واشنگتن به دنبال اثبات خود به عنوان یک شریک قابل اعتماد و ارزشمند است، باید از رویکرد ایجاد دو کشور حمایت کند؛ در غیر این صورت پیامدها بسیار فراتر از ایجاد بحران در روابط و انزوای آمریکا خواهد بود و هرآنچه که از نظم بین‌الملل باقی مانده هدف قرار می‌گیرد.

انتهای پیام/