ایران دربرابر فشارهای حداکثری ترامپ چه باید بکند؟/ نفش دیپلماسی، میدان و پروپاگاندا در کنترل آمریکا

به گزارش روایت فردا با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، بار دیگر مسئله‌ی مناسبات ایران و ایالات متحده‌ی آمریکا به یکی از کانون‌های اصلی منازعات و بحران‌های بین‌المللی تبدیل شده است. ترامپ در شرایطی عهده‌دار ریاست‌جمهوری شده که تحولات سریع، شتابان و پیچیده‌ای در عرصه‌ی جهانی رخ داده است. وی به‌عنوان سیاستمداری که در چارچوب‌های متعارف دیپلماسی نمی‌گنجد، تلاش دارد با اتخاذ راهبردهای تهاجمی و غیرمتعارف، در کوتاه‌ترین زمان ممکن به حداکثر منافع ملی آمریکا دست یابد. در این راستا، رویکرد وی نسبت به جمهوری اسلامی ایران ترکیبی از تهدیدهای نظامی و ابراز تمایل به مذاکره است.

ترامپ در نامه‌ای که به مقامات جمهوری اسلامی ایران ارسال کرده بود، ضمن طرح شروط سنگین، تمایل خود را به آغاز گفت‌وگوها اعلام نموده بود. با این حال، از منظر وی مذاکره به معنای پذیرش کامل خواسته‌های آمریکا از سوی ایران است؛ موضوعی که از دیدگاه تهران غیرقابل‌قبول تلقی می‌شود.

 
دونالد ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری خود همواره سیاست «فشار حداکثری» را علیه ایران پیگیری کرده است. وی خواستار محدودیت‌های گسترده بر برنامه‌ هسته‌ای ایران، توقف توسعه‌ توانمندی‌های موشکی و پهپادی، و تعدیل نقش منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران در خاورمیانه است. به‌ویژه، همسویی کامل ایران با منافع اسرائیل، از جمله اهداف راهبردی ترامپ در منطقه به شمار می‌رود.

موضع ایران در قبال خواسته‌های ترامپ مبتنی بر حفظ حاکمیت ملی و منافع راهبردی کشور است. از دیدگاه تهران، پذیرش شرایط آمریکا نه‌تنها به معنای تضعیف امنیت ملی ایران است، بلکه موجب تثبیت هژمونی ایالات متحده در منطقه خواهد شد. بنابراین، راهبرد اصلی جمهوری اسلامی ایران مقاومت در برابر فشارهای اقتصادی و سیاسی و تلاش برای شکستن انزوای بین‌المللی است. با توجه به تشدید تنش‌ها میان ایران و آمریکا، بررسی اهداف ترامپ و تدوین راهبردها و راهکارهای مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است.

پیامدهای عدم پذیرش خواسته‌های ترامپ برای ایران  
دونالد ترامپ در دوره‌ی اول ریاست‌جمهوری خود با مباهات اعلام کرد که سیاست خارجی ایده‌آل از نظر او، نگه‌داشتن جهان در سردرگمی و غیرقابل‌پیش‌بینی بودن است. این رویکرد، همراه با ویژگی‌های شخصیتی منحصربه‌فرد او، به شکل‌گیری شیوه‌ تصمیم‌گیری وی کمک کرده و به درک بهتر رفتار او در مقام ریاست‌جمهوری ایالات متحده می‌انجامد.  

ترامپ با ایجاد ابهام و غافل‌گیری در سیاست خارجی سعی در تحت فشار قرار دادن رقبا و حفظ مزیت رقابتی دارد. ترامپ با ایجاد ابهام و غافل‌گیری سعی می‌کند تا حریفان را در موضع دفاعی قرار دهد و آن‌ها را مجبور به واکنش نشان‌دادن به اقدامات او کند. تهدیدات مبهم و تصمیمات ناگهانی او در مورد توافق‌نامه‌های بین‌المللی نمونه‌هایی از این استراتژی هستند.  

در عین حال، ترامپ به نمایش قدرت نظامی و توانایی خود در حل مشکلات اهمیت زیادی می‌دهد. این موضوع می‌تواند منجر به اتخاذ سیاست‌های تهاجمی، افزایش تنش‌ها در روابط بین‌الملل، و استفاده از زور به‌عنوان راه‌حل مسائل شود. تأکید او بر تقویت نیروهای مسلح و استفاده از زبان تحریک‌آمیز در قبال دشمنان، نشان‌دهنده‌ی این تمایل است.

استراتژس «درِ بسته»
همچنین ترامپ از استراتژی‌های روان‌شناختی مانند «درِ بسته» به‌صورت و اثر لنگر برای تأثیرگذاری بر تصمیم‌گیری دیگران استفاده می‌کند. این استراتژی‌ها می‌توانند باعث فریب‌کاری، دست‌کاری دیگران و اتخاذ تصمیمات غیرمنطقی شوند. استفاده از این تکنیک‌ها در مذاکرات و انتخاب گزینه‌های کابینه نشان می‌دهد که او به‌طور آگاهانه یا ناآگاهانه از این ابزارها برای رسیدن به اهداف خود استفاده می‌کند.  

ترامپ با رجوع به کتاب «هنر معامله» به مدیران اجرایی و مذاکره‌کنندگان توصیه می‌کند که «بزرگ بیندیشند». او معتقد است که در مذاکرات باید از موضعی غیرقابل‌خدشه آغاز کرد و با نمایش عظمت، به‌صورت پیوسته برای دستیابی به خواسته‌ها فشار آورد. این رویکرد که اغلب به‌عنوان «مذاکره‌ی تهاجمی» توصیف می‌شود، بر ایجاد فشار بر طرف مقابل و ترساندن آن‌ها برای پذیرش شرایط مطلوب تأکید دارد.

 در کتاب «آمریکای فلج‌شده: چگونه آمریکا را دوباره بزرگ کنیم»، ترامپ اعتراف می‌کند عاشق معامله‌هایی است که خود طراحی می‌کند. این علاقه به طراحی و اجرای معاملات، نشان‌دهنده‌ تمایل او به کنترل کامل فرایند و بهره‌مندی از احساس موفقیت ناشی از دستیابی به نتایج مطلوب است.

در صورتی که ایران خواسته‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، را نپذیرد، این کشور با طیف گسترده‌ای از عواقب اقتصادی، سیاسی، دیپلماتیک و حتی نظامی مواجه خواهد شد. ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری خود سیاست فشار حداکثری را علیه ایران به‌کار گرفت و نشان داد که در صورت لزوم از هیچ ابزاری برای رسیدن به اهدافش دریغ نخواهد کرد. با توجه به این سابقه و نیز فضای پرتنش کنونی در روابط ایران و آمریکا، می‌توان پیش‌بینی کرد که عدم تمکین ایران به خواسته‌های ترامپ، منجر به تشدید بحران و تحمیل هزینه‌های سنگین به ایران خواهد شد.  

 تحریم‌های اقتصادی  
یکی از مهم‌ترین ابزارهای ترامپ برای اعمال فشار بر ایران، تحریم‌های اقتصادی است. در صورت عدم پذیرش خواسته‌ها، احتمالاً شاهد اعمال تحریم‌های جدید و گسترده‌تری خواهیم بود که هدف آن‌ها به‌صورت صفر رساندن صادرات نفت ایران و قطع دسترسی این کشور به نظام مالی بین‌المللی است. ترامپ از این ابزار استفاده خواهد کرد تا اقتصاد ایران را به‌شدت تضعیف کند، تورم را افزایش دهد و در نهایت منجر به بحران‌های اجتماعی و سیاسی شود.  

انزوای بین‌المللی  
عدم پذیرش خواسته‌های ترامپ موجب انزوای بیشتر ایران در عرصه‌ی بین‌المللی خواهد شد. آمریکا تلاش خواهد کرد تا با استفاده از نفوذ خود در سازمان‌های بین‌المللی، ایران را تحت فشار قرار دهد و از تعامل سایر کشورها با این کشور جلوگیری کند. ترامپ ممکن است با همکاری متحدان خود، پرونده‌ی ایران را بار دیگر به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع داده و خواستار اعمال مجدد تحریم‌های بین‌المللی علیه این کشور شود. هدف اصلی ایجاد چنین انزوایی این است که دسترسی ایران به بازارهای جهانی و منابع مالی را محدود کرده و توانایی جمهوری اسلامی برای حل مشکلات اقتصادی و سیاسی را تضعیف کند.

۳- احتمال توسل به گزینه‌ی نظامی  
در صورت عدم پذیرش خواسته‌ها و پیشرفت برنامه‌ی هسته‌ای ایران، احتمال توسل ترامپ به گزینه‌ی نظامی وجود دارد. ترامپ بارها تهدید کرده است که در صورت لزوم از نیروی نظامی برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای استفاده خواهد کرد. حتی اگر ترامپ  به‌دنبال یک جنگ تمام‌عیار با ایران نباشد، ممکن است دستور حملات محدود به تأسیسات هسته‌ای یا نظامی این کشور را صادر کند. هدف از این حملات ایجاد بازدارندگی و ارسال پیامی قوی به ایران خواهد بود.

 
فشارهای داخلی  
عدم پذیرش خواسته‌های ترامپ می‌تواند منجر به افزایش فشارهای سیاسی و دیپلماتیک داخلی در ایران شود. جریان‌های سیاسی داخلی ممکن است از این فرصت برای انتقاد از سیاست‌های هسته‌ای و خارجی جمهوری اسلامی استفاده کرده و خواستار تغییر رویکرد ایران در قبال آمریکا شوند. همچنین، افزایش نارضایتی‌های عمومی ناشی از مشکلات اقتصادی می‌تواند ثبات سیاسی در ایران را به خطر اندازد. در چنین شرایطی، ترامپ با حمایت از مخالفان داخلی و استفاده از ابزارهای تبلیغاتی، به‌دنبال تشدید این فشارها و تضعیف حکومت ایران خواهد بود.  

 محدودسازی روابط بین‌المللی ایران  
عدم پذیرش خواسته‌های ترامپ می‌تواند بر روابط ایران با سایر کشورها نیز تأثیر منفی بگذارد. کشورهایی که روابط اقتصادی و سیاسی نزدیکی با آمریکا دارند، ممکن است تحت فشار واشنگتن، روابط خود را با ایران محدود کنند. حتی کشورهایی که به‌طور سنتی روابط خوبی با ایران داشته‌اند، ممکن است برای حفظ منافع خود از تهران فاصله بگیرند. این امر می‌تواند دسترسی ایران به بازارهای جهانی و منابع مالی را محدود کرده و توانایی این کشور برای مقابله با فشارهای آمریکا را تضعیف کند.

در مجموع، به نظر می‌رسد عدم پذیرش خواسته‌های ترامپ عواقب بسیار جدی و گسترده‌ای برای ایران به همراه خواهد داشت. تحریم‌های اقتصادی فلج‌کننده، انزوای سیاسی و دیپلماتیک، تهدیدات نظامی، فشارهای داخلی و تأثیر منفی بر روابط با سایر کشورها تنها بخشی از چالش‌هایی هستند که ایران در صورت عدم تمکین به خواسته‌های ترامپ با آن‌ها مواجه خواهد شد.  

با این حال، واقعیت این است که هزینه‌های پذیرش درخواست‌ها و شرایط آمریکا بسیار بیشتر از منافع آن است.

زیرا ترامپ عملاً خواهان خلع سلاح و تسلیم ایران است و قاعدتاً هیچ ذهن منطقی که در راستای منافع ملی بیاندیشد، شرایط و درخواست‌های ترامپ را نخواهد پذیرفت. در واقع، عدم پذیرش خواسته‌های ترامپ ، هرچند با چالش‌های جدی همراه است، اما پذیرش آن‌ها نیز به معنای تسلیم کامل و از دست دادن استقلال سیاسی و اقتصادی ایران خواهد بود. بنابراین، تصمیم‌گیری در این شرایط، نیازمند تحلیل دقیق و استراتژیک است.

راهبردهای ترامپ در قبال ایران  
با توجه به روان‌شناسی سیاسی دونالد ترامپ و تحلیل رویکردهای او در سیاست خارجی، به‌ویژه در قبال ایران، می‌توان تاحدودی رویکرد‌های او را پیش‌بینی کرد. 

ترامپ با باور به «مذاکره‌ی تهاجمی»، احتمالاً فشارهای اقتصادی و سیاسی خود بر ایران را تشدید خواهد کرد. او ممکن است تحریم‌های بیشتری اعمال کند، به‌ویژه در حوزه‌های نفت، بانکداری و فناوری، تا ایران را به سمت مذاکره تحت شرایط خود سوق دهد. این استراتژی با هدف تسلیم کردن حریف از طریق «خستگی» هم‌سو است.  

ترامپ ممکن است با تغییر ناگهانی مواضع (مثلاً تهدید نظامی یک‌روزه و ابراز تمایل به مذاکره روز بعد) سعی در سردرگم کردن ایران داشته باشد. این تاکتیک برای وادار کردن طرف مقابل به اشتباه محاسباتی و گرفتن امتیازات بیشتر طراحی می‌شود.

تهدید نظامی و نمایش قدرت  
با توجه به اهمیت نمایش قدرت نزد ترامپ، احتمال افزایش تحرکات نظامی آمریکا در خلیج فارس، تشدید حضور ناوگان‌های جنگی یا حتی عملیات‌های محدود (مانند ترور سردار سلیمانی) وجود دارد. او از این اقدامات نه‌فقط برای فشار فیزیکی، بلکه برای تأثیر روانی بر رهبران ایران استفاده خواهد کرد.  

تلاش برای ایجاد شکاف در داخل ایران  
ترامپ ممکن است با ترکیب تحریم‌های هوشمند (هدفمند علیه نهادهای خاص) و تبلیغات روانی، سعی در دامن زدن به نارضایتی داخلی در ایران داشته باشد تا حکومت را تحت فشار مضاعف قرار دهد. شعارهایی مانند حمایت از مردم ایران در برابر رژیم ممکن است بار دیگر مطرح شوند.  

لازم به ذکر است که ترامپ به توافق‌های چندجانبه (مانند برجام) اعتماد ندارد و ترجیح می‌دهد هر گونه مذاکره را تحت کنترل مستقیم خود پیش ببرد. بنابراین، احتمال بازگشت به برجام کم است، مگر آنکه ایران را در موضع ضعف شدید ببیند و بتواند توافق جدیدی با شرایط خود تحمیل کند.

همچنین دور از ذهن نیست که همکاری آمریکا با متحدان منطقه‌ای مانند رژیم صهیونیستی، برای افزایش محاصره‌ی امنیتی و اقتصادی علیه ایران تشدید شود. افزوده بر آن احتمال دارد ترامپ به اسرائیل برای اقدامات تحریک‌آمیز ضدایرانی (مانند حمله به تأسیسات هسته‌ای) چراغ سبز هم نشان دهد.  

کاربرد استراتژی‌های روان‌شناختی  
ترامپ ممکن است از تاکتیک‌هایی مانند «درب بسته» به‌صورت ارائه‌ی پیشنهادات غیرقابل‌پذیرش برای کسب مزیت یا «اثر لنگر» (مطرح کردن شرایط افراطی به‌عنوان نقطه‌ی شروع مذاکره) استفاده کند تا ایران را در فرآیند تصمیم‌گیری دچار سردرگمی کند.  
با توجه به روان‌شناسی سیاسی دونالد ترامپ و تحلیل رویکردهای او در سیاست خارجی، به‌ویژه در قبال ایران، می‌توان پیش‌بینی کرد که او احتمالاً از استراتژی‌های زیر استفاده خواهد کرد.

در مجموع ترامپ احتمالاً ترکیبی از فشارهای سنگین، اقتصادی تهدید نظامی و جنگ روانی را به کار خواهد گرفت تا ایران را به پذیرش خواسته‌های آمریکا مانند توقف کامل برنامه موشکی و منطقه‌ای وادار کند؛ با این حال اگر ایران همچنان مقاومت کند، احتمال تشدید تنش‌ها تا آستانه درگیری محدود وجود دارد؛ چرا که ترامپ نیز  برخلاف تصور عمومی، از ورود به جنگ تمام عیار پرهیز دارد و ترجیح می‌دهد از طریق جنگ نیابتی یا فشار غیرمستقیم به اهدافش برسد.

گزینه‌های پیش‌روی ایران چیست؟
روانشناسی سیاسی دونالد ترامپ و رویکردهای تهاجمی او، یکی از جنبه‌هایی است که حتما باید تحت رصد و تحلیل قرار بگیرد. برخی منابع با اذعان به محدودیت پیش‌بینی رفتار ترامپ، تأکید می‌کنند که او فاقد برنامه عملی مشخص برای ایران است و ممکن است تصمیماتش تحت تأثیر موقعیت‌های کوتاه‌مدت و خلق‌ساعه قرار گیرد.

افوزده بر آن، تصمیمات ترامپ به شدت تحت تاثیر مشاورانش قرار دارد؛ حضور افراد تندرو در دولت او می‌تواند احتمال اتخاذ سیاست‌های تهاجمی‌تر را افزایش دهد. نه فقط، مشاوران تندرو که روابط بسیار نزدیکی با رژیم صهیونیستی نیز دارد و به احتمال زیاد از سیاست‌های این کشور در قبال ایران حمایت خواهد کرد.

جمهوری اسلامی ایران، باید همه جوانب تصمیمات دولت آمریکا را در نظر بیگیرد؛ خطر سوء تفاهم نظامی استفاده ترامپ از تهدیدات نظامی برای ایجاد اهرم می‌تواند منجر به اشتباهات محاسباتی و بحران‌های غیرمنتظره نیز شود.

چه اتفاقی باعث خواهد شد ترامپ از تصمیم خود صرف نظر کند؟
ترامپ همواره به منافع داخلی آمریکا اولویت میدهد. اگر افزایش قیمت نفت یا وقوع جنگ در خاورمیانه به منافع آمریکا آسیب برساند او ممکن است در سیاست‌های خود تجدید نظر کند.

می‌توان انتظار داشت که ترامپ در قبال ایران، رویکردی مبتنی بر عدم قطعیت، نمایش قدرت و فشار روانی را در پیش بگیرد؛ او احتمالاً به دنبال تحمیل یک توافق "بد" به ایران خواهد بود و در صورت عدم موفقیت ممکن است به سمت تشدید تنش و درگیری محدود یا حتی تلاش برای تغییر نظام جمهوری اسلامی حرکت کند.

کاهش وابستگی به تحریم‌ها
تنوع بخشیدن به شرکای تجاری، توسعه روابط با چین، روسیه، هند و کشورهای غیرغربی برای دورزدن تحریم‌‎ها و ایجاد کریدورهای اقتصاد جایگزین مانند همکاری در قالب پیمان‌های پولی دوجانبه، می‌تواند تا حدودی وابستگی ایران به کانال‌های تحریم شده از سوی آمریکا را کاهش دهد.

همزمان، تقویت تولید داخلی، خودکفایی در صنایع حیاتی (دارو، کشاورزی، فناوری) و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و استفاده از مکانیسم‌های خلاقانه مالی، بهره‌گیری از رمزارزها، شبکه‌های غیر رسمی مبادله و سیستم‌های پرداخت فراسرزمینی برای خنثی سازی تحریم‌های بانکی موثر خواهد بود. 

استفاده از استراتژی «عدم قطعیت متقابل»

باتوجه به آنچه که ذکر شد، دونالد ترامپ استعداد فوق‌العاده‌ای در گرفتن تصمیمات ناگهانی و کوتاه مدت‌ دارد؛ با توجه به این گزاره، تیم امنیتی و نظامی دولت او نیز پس از تصمیمات آمادگی هرگونه اقدام متقابل را به طور قطع طراحی خواهد کرد؛ پس با این وجود باید از واکنش‌های قابل پیش‌بینی به تهدیدات ترامپ (مانند تنش‌زدایی ناگهانی یا تشدید بحران در زمان‌های غیرمنتظره و یا اقدامات شتاب‌زده اجتناب کرد تا محاسبات آمریکا دچار سردرگمی شود. 

بازی با زمان یا طولانی‎کردن فرآیند تصمیم‎گیری در مذاکرات نیز به منظور افزایش هزینه‌های سیاسی و اقتصادی برای ترامپ که علاقه‌مند به نمایش موفقیت‎های سریع است، موثر خواهد بود. 

نترسیم!
ترامپ تمایل دارد با تحریک احساسات مانند ترس یا خشم، طرف مقابل را تحت فشار قرار دهد. ایران باید با حفظ خونسردی و تمرکز بر منافع بلندمدت، از واکنش‌های عاطفی یا پاسخ های تکانشی پرهیز کند.
از طرفی باید تحرکات آمریکایی‌ها در منطقه نیز هزینه‌زا شود. تقویت محور مقاومت، هماهنگی بیشتر با متحدان منطقه‌ای مانند حزب الله، گروه‌های عراقی و یمنی برای ایجاد تهدیدات نامتقارن علیه منافع آمریکا و متحدانش در خلیج فارس، می‌تواند در افزایش این هزینه‌ها موثر باشد. 

هماهنگی دیپلماسی و میدان 
از فرصت دیپلماسی نیز نباید غافل شد و حمایت بین‌المللی، افشای سیاست‌های یکجانبه‌‎گرایانه ترامپ در نهادهایی مانند سازمان ملل و دیوان بین‌المللی دادگستری نیز برای کاهش مشروعیت تحریم‌ها در کنار تحرکات میدانی اثربخش خواهد بود.
به خصوص اینکه، حوادث پیش‌رو نظیر توافق احتمالی با آمریکا و یا پایان جنگ روسیه و اوکراین، می‌تواند موجب افزایش اختلافات اروپا با آمریکا باشد. در این عرصه نیز دیپلماسی در کنار میدان می‌تواند اهداف جمهوری اسلامی و محاسبات هم طرف اروپایی و آمریکایی را به طور همزمان،  کنترل کند. 

جنگ‌روانی و رسانه‌ای متقابل
استفاده از رسانه‌های جهانی برای برجسته‌کردن ناپایداری مواضع ترامپ و تأثیر مخرب سیاست‌های او بر ثبات جهانی، از جمله ابزارهای واجب در عرصه رسانه‌ای است. یکی از اهرم‌های فشار حداکثری ترامپ در مدار تبلیغات رسانه‌ای قدرت نمایی می‌کند و در مقابل باید در همین عرصه خنثی شود.

 
آماده باشیم!

ایران می‌تواند با نشان دادن قدرت دفاعی از طریق برگزاری مانورهای نظامی پیشرفته و نمایش توان موشکی، هزینه‌ی حمله‌ی نظامی به ایران را افزایش دهد. همچنین، با توسعه‌ی جنگ نامتقارن و تقویت توانایی‌های سایبری، پهپادی و جنگ الکترونیک، به‌عنوان ابزار بازدارندگی در برابر تهدیدات آمریکا و متحدانش عمل کند. 

بهره‌گیری از اختلافات داخلی آمریکا نیز از طریق حمایت غیرمستقیم از مخالفان ترامپ، برجسته کردن سیاست‌های شکست‌خورده‌ی او در رسانه‌های بین‌المللی و تقویت جناح منتقدش در کنگره و افکار عمومی آمریکا امکان‌پذیر است. 

علاوه بر این، ایران می‌تواند با افزایش دیپلماسی عمومی در دوره‌ی انتخابات آمریکا، ترامپ  را از طریق افکار عمومی تحت فشار قرار دهد. در مجموع، ایران با ترکیب مقاومت اقتصادی-نظامی و انعطاف در دیپلماسی، می‌تواند ترامپ را در دام تناقض‌های خود گرفتار کند. 

کلید موفقیت، کنترل هزینه‌های تحریم‌ها از طریق تاب‌آوری داخلی، افزایش هزینه‌های منطقه‌ای برای آمریکا، بهره‌برداری از اختلافات درون آمریکا و فشارهای داخلی علیه ترامپ است تا فضایی برای شکست پروژه‌ی فشار حداکثری ایجاد شود.

انتهای پیام/